فصلنامه علمی راهبرد

فصلنامه علمی راهبرد

زوال بوم‌سازگان زاگرس به مثابه مسئله عمومی ملی و چارچوب سیاست‌های ممکن برای علاج آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیئت مدیره موسسه شمیم جنگل ایران
2 عضو هیئت علمی گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل دانشگاه تهران
10.22034/rahbord.2025.535664.1832
چکیده
چکیده‌ی سیاستی
در سال‌های اخیربه دلایل مختلف انسانی و طبیعی و ضعف مدیریت، بوم‌سازگان زاگرس رو به زوال نهاده و مطالبه‌ی بخش وسیعی از جامعه در مورد سرنوشت جنگل‌ها، آن را به یک مسئله عمومی تبدیل نموده که در دستور کار سیاستگذاران است. اما چگونگی حل مساله روشن نیست. هدف این مقاله ارایه‌ی پیشنهادی سیاستی برای پایداری جنگل‌های زاگرس بر اساس روش‌شناسی نظریه‌ی داده‌بنیاد است. یافته‌ها نشان داد که زوال جنگل‌های زاگرس پدیده‌ای چند وجهی است و علاج بخشی آن نیازمند شناخت ابعاد و ارتباط پویای میان آن‌ها است. فروپاشی نظام سنتی و ضعف نظام دیوانی مدیریت جنگل، مهمترین علت جنگل‌زدایی و تخریب جنگل‌های زاگرس است. وضعیت حاکم بر عرصه نشان دهنده، وابستگی معیشتی شدید ناشی از فقر و توسعه نیافتگی و مسائل اجتماعی -اقتصادی متعدد است که بیش از ظرفیت قابل تحمل بوم‌سازگان و موضوعی فراجنگلداری است. چهار توصیه‌ی سیاستی شامل تغییر در فرآیند و ساختار سیاستگذاری با رعایت اصول حکمرانی مطلوب؛ اجرای برنامه حفاظت و مدیریت مشارکتی بوم‌سازگان زاگرس؛ ایجاد سازوکار اجرایی نظام‌مند، پویا و مسئله‌محور با حضور ذینفعان کلیدی؛ تاسیس صندوق ملی حفاظت از بوم‌سازگان زاگرس ارایه شده است. جنگلداری اجتماعی نمی‌تواند همچون نوشدارو، تمامی مشکلات زاگرس را حل نماید بلکه می‌تواند در مناطق مستعدی به کار گرفته شود که مسایل اجتماعی– اقتصادی پیچیده ندارند. احیای اکوسیستم‌ زاگرس نیازمند بازآفرینی ساختارهای مدیریتی اجرایی و تامین منابع مالی است که فرصت‌های شغلی و منافع مالی و اقتصادی بلندمدتی برای منطقه و کشور ایجاد می‌نماید که عموم جامعه، به‌خصوص گروه‌های‌ آسیبپذیر و فقرا از آن بهره‌مند می‌شوند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Decline of Zagros Forests as a national public issue and a possible policy framework to resolve

نویسندگان English

Ahmad Beiranvand 1
Mouhammad Avatefi Hemat 2
1 Member of the Board of Directors of Shamim Jangel Iran Institute
2 Member of the Faculty of Forestry and Forest Economics, University of Tehran
چکیده English

Policy Abstract
This article aims to provide policy suggestions for sustaining the Zagros Forests based on grounded theory methodology. The results showed that forest decline is a multifaceted phenomenon, and addressing it requires understanding various dimensions and the dynamic relationships among them. The collapse of traditional institutions and the weakness of the bureaucratic and formal institutions governing forest resources are the causal conditions of the Zagros Forest decline. Context conditions indicate heavy livelihood dependency on forest resources due to poverty and underdevelopment, along with numerous socio-economic issues that exceed the ecosystems’ carrying capacity, which form a meta-forestry problem. Four policy recommendations are proposed: reformulating the policy‑making process, which focuses on good governance principles; implementing a program for the conservation and participatory management of Zagros ecosystems; creating a systemic, dynamic, and problem‑oriented forest resources implementation mechanism involving key stakeholders; and establishing a National Fund mechanism for financing the conservation of Zagros Ecosystems.

کلیدواژه‌ها English

Grounded theory
good governance
forest policy
socio-economic issues

  • تاریخ دریافت 29 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری 26 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 09 مهر 1404