فصلنامه علمی راهبرد

فصلنامه علمی راهبرد

سپهر حکمرانی مطلوب: از آموزه های علوی تا شاخص‌های جهانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکترای آینده‌پژوهی، مدرس و محقق، تهران، ایران
2 استاد گروه آینده‌پژوهی، دانشکده حکمرانی، دانشگاه تهران، ایران.
چکیده
امروزه، حکمرانی مطلوب به عنوان یکی از نظریه‌ها و الگوهای غالب در عرصه اداره و راهبری مطرح و در کانون توجه فزاینده اندیشمندان و فعالان توسعه و همچنین دستورکار ویژه دولت‌ها و جوامع معاصر قرار گرفته است. بااین‌وجود، حکمرانی مطلوب مقوله‌ای مدرن به‌شمار نمی‌رود و ریشه‌های نظری و عملی آن به آموزه‌‌های اسلامی بر می‌گردد و در سپهر حکمرانی علوی به عنوان یک نقطه عطف در تاریخ حکمرانی بشری متبلور می‌شود. دراین‌راستا، هدف پژوهش حاضر بازخوانی تطبیقی شاخص‌های امروزین حکمرانی مطلوب و آموزه‌های حکمرانی علوی است که در نامه 53 نهج‌البلاغه (منشور حکمرانی علوی) به عنوان یک سند مرجع و نقشه‌راه جامع منعکس می‌شود.
مقاله حاضر با بهره‌گیری از روش توصیفی-تحلیلی به بازخوانی اصول و ارکان این پارادایم مدیریتی-سیاستی می‌پردازد و سپس هر یک از این مؤلفه‌ها را با استناد به آموزه‌های علوی مورد بررسی تطبیقی قرار می‌دهد. یافته‌های پژوهش حاضر نشان می‌دهد شاخص‌های حکمرانی مطلوب نه تنها در آموزه‌های حکمرانی علوی مورد معرفی و تأکید قرار گرفته است بلکه این آموزه‌ها با جهت‌گیری آینده‌گرایانه و ماهیت فرازمانی و فرامکانی، الزامات و اقتضائات امروزین حکمرانی مطلوب جوامع مدرن را نیز مورد ترسیم و ارائه قرار می‌دهد. براین‌اساس، استلزامات حکمرانی مطلوب در قالب اصول پاسخگویی، مشارکت، شفافیت، قانون‌مداری و کارآمدی ناظر بر روابط متقابل و متوازن دو رکن جامعه و حکومت با محوریت عدالت به عنوان جوهره حکمرانی مورد معرفی و تصریح منشور حکمرانی علوی قرار گرفته است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Sphere of Good Governance: From Alavi Teachings to World Indexes

نویسندگان English

Ali Komijani 1
MohammadRahim Eivazi 2
1 Ph.D. in Futures Studies, Lecturer and Researcher, Iran
2 Professor of Futures Studies Department, Faculty of Governance, Tehran University, Iran.
چکیده English

Nowadays, good governance (GG) is considered as a dominant theory and pattern in administration and located at the focus of development thinkers and activists as well as the agenda of modern states and societies. However, GG is not perceived as a contemporary issue and its theoretical and practical roots refer back to Islamic teachings and are reflected in Alavi Governance as a turning point in human governance history. The purpose of the present study is to read comparatively the modern GG indexes and Alavi governance teachings reflected in Letter No. 53 of Nahj-Albalagheh (Alavi Governance Charter) as a reference document and comprehensive roadmap.
Having applied a descriptive-analytical methodology, the present paper seeks to read the principles and pillars of this new managerial-political paradigm and then investigates the given features with reference to Alavi teachings. The findings indicate that not only the GG features have been introduced and emphasized in Alavi governance teachings, but also the teachings, with a futuristic orientation as well as trans-temporal and trans-spatial nature, envision and present the GG requirements of modern societies. Accordingly, GG requirements have been introduced and emphasized in Alavi Governance Charter through the principles of accountability, transparency, participation, rule of law and effectiveness ruling on the mutual and balanced relationship of government and civil society based on justice as the spirit of governance.

کلیدواژه‌ها English

Good Governance
Indexes
Teachings
Alavi Governance Charter
  • امامی، محمد؛ شاکری، حمید (1394). حکمرانی خوب و قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. پژوهشنامه حقوق تطبیقی، سال اول، شماره 2.
  • امامی، محمد؛ شاکری، حمید (1396). نگاهی اجمالی بر نسبت حکمرانی خوب و حقوق بشر. دوفصلنامه حقوق بشر، سال دوازدهم، شماره 1.
  • بهادری، آتنا (1398). تحلیل مضمون عهدنامه امیرالمؤمنین علی (ع) با مالک اشتر. فصلنامه پژوهشنامه نهج‌البلاغه، سال هفتم، شماره 57.
  • پورعزت، علی‌اصغر (1389). پژوهش ابعاد حکمرانی اخلاقی در فحوای عهدنامه امیر (ع). فصلنامه پژوهش‌های نهج‌البلاغه، شماره 115.
  • حلیمی‌جلودار، حبیب‌الله؛ علویان، مرتضی؛ نیک‌جهان، ابوذر (1401). مطالعه تطبیقی حکمرانی خوب از منظر نامه 53 نهجالبلاغه و آرای اسکاپی. فصلنامه پژوهش‌های نهج‌البلاغه، سال بیست و یکم، شماره 241.
  • درزی، قاسم؛ صدریه، پیام (1394). نگرش میانرشتهای به حکمرانی خوب: زمینه‌ساز حکمرانی خوب در قرآن و نهجالبلاغه. فصلنامه پژوهش‌های نهج‌البلاغه، سال چهاردهم، شماره 3.
  • دوله، فاطمه؛ سیف‌الهی، سیف‌الله؛ زنجانی، حبیب‌الله (1398). مطالعه زمینهها و موانع شکلگیری حکمرانی خوب در ایران معاصر. فصلنامه علوم اجتماعی، سال سیزدهم، شماره 2.
  • ساعی، علی؛ روشن، تینا (1389). تحلیل درک کیفیت حکمرانی در ایران. فصلنامه مطالعات فرهنگی و ارتباطات، سال ششم، شماره 21.
  • سردارنیا، خلیل‌الله؛ شاکری، حمید (1393). تبیین حکمرانی خوب در نهجالبلاغه با رویکرد روشی زمینهگرا. مجله مطالعات حقوقی دانشگاه شیراز، دوره ششم، شماره 27.
  • شاه‌آبادی، ابوالفضل؛ جامه‌بزرگی، آمنه (1392). نظریه حکمرانی خوب از دیدگاه نهجالبلاغه. فصلنامه پژوهشنامه نهج‌البلاغه، سال اول، شماره 2.
  • صفریان، روح‌الله؛ امام‌جمعه‌زاده، سیدجواد (1396). الگوی حکمرانی خوب: سرمایه اجتماعی و توسعه همهجانبه. فصلنامه دولت‌پژوهی، سال سوم، شماره 12.
  • عیوضی، محمدرحیم؛ مرزبان، نازنین؛ صالحی، معصومه (1396). از بررسی حکمرانی خوب تا الگوی حکمرانی پایدار. فصلنامه راهبرد، سال بیست‌و‌ششم، شماره 55.
  • کعبی، عباس (1390). بایستههای حکمرانی در فرمان حکومتی امیرالمؤمنین (ع) به مالک اشتر. تهران: موسسه آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه‌ریزی.
  • کمیجانی، علی (1398). آیندهپژوهی راهبردی حکمرانی مطلوب (رساله دکتری آیندهپژوهی)، تهران، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره).
  • کمیجانی، علی؛ عیوضی، محمدرحیم (1400). سیمای حکمرانی مطلوب در ایران: از ظرفیت تا فرصت. فصلنامه راهبرد، دروه سی‌ام، شماره 100.
  • کمیجانی، علی؛ عیوضی، محمدرحیم؛ بزرگمهری، مجید؛ نظامی‌پور، قدیر (1398). سیمای حکمرانی مطلوب در آیندهپژوهی: از تصویرپردازی تا شکلبخشی آینده. دوفصلنامه آینده‌پژوهی ایران، سال چهارم، شماره 1.
  • مرشد‌زاد، علی (1396). حکمرانی خوب و حکمرانی مطلوب در تمدن نوین اسلامی. دوفصلنامه آینده‌پژوهی ایران، سال دوم، شماره 125.
  • نهج‌البلاغه (1385). ترجمه محمد دشتی. قم: موسسه فرهنگی و تحقیقاتی امیرالمؤمنین (ع).
  • یوسفی شیخ رباط، محمدرضا؛ بابایی، فهیمه (1394). طراحی مدل حکمرانی خوب بر اساس نامه مالک اشتر و مقایسه آن با اصول حکمرانی خوب بانک جهانی. فصلنامه اقتصاد اسلامی، سال یازدهم، شماره 31.

  • تاریخ دریافت 03 آذر 1402
  • تاریخ بازنگری 08 آذر 1402
  • تاریخ پذیرش 30 آذر 1402