فصلنامه علمی راهبرد

فصلنامه علمی راهبرد

چهارچوب ارتقای ظرفیت نهادی بخش خصوصی در توسعه صنایع بالادستی نفت و گاز ایران با رویکرد حکمروایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
2 دانشیار مدیریت شهری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه عالمه طباطبائی، تهران، ایران
3 استادیار مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه عالمه طباطبائی، تهران، ایران
4 استادیار، پژوهشکده مطالعات فناوری، تهران، ایران.
چکیده
براساس رویکرد حکمروایی، اداره مؤثر امور، مبتنی بر مشارکت گسترده ذی‌نفعان می‌باشد به‌گونه‌ای که سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان در حوزه‌های مختلف بدون استفاده از دانش و ظرفیت سایر بخش‌ها نمی‌توانند درباره راه‌حل‌های بالقوه و بهبود کارایی عملکرد سیاست‌ها و برنامه‌ها، تصمیم‌گیری کنند. این امر مستلزم مشارکت سازنده سایر ذی‌نفعان همچنین توسعه و ارتقای ظرفیت نهادی آن‌ها در اداره موفق و مدیریت کارآمد امور، اجرای دقیق اقدامات و حل مسائل در دستیابی به اهداف است. مقاله حاضر با هدف ارائه چهارچوب ارتقای ظرفیت نهادی بخش خصوصی در توسعه صنایع بالادستی نفت و گاز ایران با تأکید بر رویکرد حکمروایی صورت گرفته است. مقاله ازنظر هدف کاربردی و از منظر روش؛ کیفی با رویکرد پویش اسنادی است. جامعه آماری کلیه اسناد بالادستی مرتبط با صنایع نفت و گاز بوده‌اند که با استفاده از روش هدفمند انتخاب شدند. داده‌های حاصل با استفاده از روش تحلیل مضمون و رویکرد شبکه مضامین تجزیه‌وتحلیل شده‌اند. نتایج یافته‌ها نشان داده است که ارتقای چهارچوب ظرفیت نهادی بخش خصوصی درگرو تعامل عوامل مختلف در سه سطح: الف) فردی شامل: 1) سرمایه‌گذار؛ 2) سرمایه‌پذیر؛ 3) مدیران ارشد در مراجع سیاست‌گذاری؛ 4) تعهدات متقابل طرفین؛ 5) کارگروه / تسهیلگر شراکت؛ ب) سازمانی شامل: 1) زیرساخت‌های فنی؛ 2) الزامات سیاستی– قانونی در مراجع سیاست‌گذاری؛ 3) سازوکارهای قراردادی قوی؛ 4) سازوکارهای مالی – معاملاتی؛ 5) تأیید مراجع ذی‌صلاح، 6) سازوکارهای حمایتی؛ ج) زمینه‌ای شامل: 1) حوزه‌های شراکت؛ 2) کارکردهای شراکت؛ 3) شیوه شراکت؛ 4) حفظ و استمرار ارزش‌ها؛ 5) حوزه‌های مورد استفاده از قابلیت بخش خصوصی است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Framework for Improving the Institutional Capacity of the Private Sector in the Development of Iran's Upstream Oil and Gas Industries with a Governance Approach

نویسندگان English

Ahmad Jannatsharifi 1
Gholamreza Kazemian 2
Hossein Aslipour 3
meysam narimani 4
1 Phd student , Public Administration, Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran
2 Associate Professor of Urban Management, Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran
3 Assistant Professor of Puplic Management & Policy Making, Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran.
4 Assistant Professor, Institute of Technology Studies, Tehran, Iran.
چکیده English

Based on the governance approach, the effective administration of affairs in various fields requires the constructive participation of other stakeholders and the development and promotion of their institutional capacity in the successful administration of affairs, the accurate implementation of measures, and the resolution of problems in achieving the goals. The article aims to provide a framework for improving the institutional capacity of the private sector in the development of Iran's upstream oil and gas industries, emphasizing the governance approach. Article in terms of practical purpose and from the point of view of the method; It is qualitative in its approach to documentary scanning. The statistical population was all the upstream documents related to the oil and gas industries, which were selected using a targeted method. The resulting data have been analyzed using the theme analysis method and theme network approach. The results of the findings have shown that the improvement of the institutional capacity framework of the private sector depends on the interaction of various factors at three levels: A) Individuals, including: 1) investors; 2) executive bodies; 3) senior managers in policy-making authorities; 4) mutual obligations of the parties; 5) partnership working groups; B) Organization, including: 1) technical infrastructure; 2) political-legal requirements in policy-making; 3) strong contractual mechanisms; 4) financial mechanisms; 5) approval of relevant authorities; 6) facilitation mechanisms; C) contextual, including: 1) the areas of partnership; 2) functions of the partnership; 3) modes of partnership; 4) preservation of values; and 5) areas of utilizing the capabilities of the private sector.

کلیدواژه‌ها English

Institutional Capacity
Partnership
Private Sector
Upstream Industries
Oil and Gas
Governance
  • ابراهیم‌پور، حبیب؛ الیکی، فاطمه (1395). بررسی نقش حکمرانی خوب در کارآمدی دولت‌ها. کنفرانس بین‌المللی نخبگان مدیریت، تهران.
  • برخی، نسیم (1395). استفاده از نهاد مشارکت عمومی خصوصی در بخش بالادستی و پایین دستی صنعت نفت و گاز کشور. تهران: پایانامه کارشناسی ارشد، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران.
  • تقی‌پور، علی‌اکبر؛ مشایخی، ابوالفضل؛ جعفری، قاسم (1397). تحلیل سرمایه‌های اجتماعی در بهبود شاخص‌های حکمروایی خوب شهری (نمونه مطالعاتی: شهر سمنان). فصلنامه برنامه‌ریزی توسعه شهری و منطقه‌ای، 3(6)، 145-168.
  • تکلیف، عاطفه؛ فریدزاد، علی؛ غفاری، علیرضا (1397). ملاحظات اقتصادی و حقوقی در ساخت داخلی تجهیزات صنایع بالادستی نفت کشور با تاکید بر انتقال فناوری در قراردادهای جدید بالادستی نفتی و گازی ایران. فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی(86)، 89-123.
  • چراغی، رامین؛ قادرحمتی، صفر؛ مشکینی، ابوالفضل؛ قادرمرزی، حامد (1400). تبیین نقش ظرفیت نهادی در رقابت‌پذیری شهرهای میانی ایران (مورد مطالعه: شهرهای سنندج و زنجان). پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 53(2)، 451- 427.
  • حمیدی، الهام (1397) تحلیل رابطه ظرفیت نهادی و ظرفیت اجتماعی با عدالت فضایی در ارائه خدمات شهری. پایانامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبائی، دانشکده مدیریت و حسابداری.
  • دانایی‌فرد، حسن؛ دلخواه، جلیل؛ کیانی، پریسا (1396). شناسایی و اولویت‌بندی موانع توسعه مسارکت بخش خصوصی - دولتی. فصلنامه مدیریت بازرگانی(29)، 33-49.
  • درخشان، مسعود (1392). ویژگی‌های مطلوب قراردادهای نفتی: رویکرد اقتصادی تاریخی به عملکرد قراردادهای نفتی در ایران. فصلنامه اقتصاد انرژی ایران، 3(9)، 53-113.
  • درخشان، مسعود؛ تکلیف، عاطفه (1394). انتقال و توسعه فناوری در بخش بالادستی صنعت نفت ایران: ملاحظاتی در مفاهیم، الزامات، چالش‌ها و راه‌کارها. پژوهشنامه اقتصاد انرژی ایران، 4(14)، 33-88.
  • رحیمی، مهدی؛ عیوضی، محمدرحیم (1401). الگوی مطلوب بازسازی ساختارهای حکمرانی ایران بر اساس رویکرد شبکه‌ای. فصلنامه راهبرد، 31(3 - پیاپی 104)، 373-406.
  • رفیعیان، مجتبی؛ خدایی، زهرا؛ داداش‌پور، قاسم (1393). ظرفیت‌سازی اجتماعات محلی به‌مثابه‌ رویکردی در توانمندسازی نهادهای اجتماعی. فصلنامه جامعه‌شناسی نهادهای اجتماعی، 1(2)، 133-160.
  • رمضان‌نژاد، یاسر (1395). طراحی الگوی ظرفیت‌سازی نهادی توسعه پایدار گردشگری ساحلی (مطالعه موردی: سواحل روستایی استان گیلان). رساله دوره دکتری، دانشگاه تربیت مدرس.
  • ژاله باغبادرانی، معصومه؛ یعقوبی‌پور، علی؛ فتحی‌زاده، علیرضا (1400). طراحی مدل حمکرانی مشارکتی در راستای کاهش فساد اداری با رویکرد آمیخته (مورد مطالعه: استانداری و فرمانداری شهر اهواز). فصلنامه راهبرد، 30(4 پیاپی 101)، 831-865.
  • سالارزهی، حبیب‌اله؛ ابراهیم‌پور، حبیب (1391). بررسی سیر تحول در پارادایم‌های مدیریت دولتی: از پارادایم مدیریت دولتی سنتی تا پارادایم حکمرانی خوب، فصلنامه مدیریت دولتی. 4(9)، 43-62.
  • شعبانعلی فمی، حسین؛ علی‌بیگی، امیرحسین؛ شریف‌زاده، ابوالقاسم (1384). رهیافت‌ها و فنون مشارکت در ترویج کشاورزی و توسعه روستایی ، تهران: انتشارات موسسه توسعه روستایی.
  • شیخ‌زاده، مهدی؛ آراستی، محمدرضا؛ کتب‌زاده، روزبه (1390). شناسایی عوامل کلیدی موفقیت در بخش بالادستی صنعت نفت و گاز ایران. فصلنامه علوم مدیریت ایران، 22(6)، 99-129.
  • شیروی، عبدالحسین؛ امین‌مجد، فاطمه (1391). سرمایه‌گذاری خارجی در عملیات بالادستی نفت و گاز. مجله علمی - پژوهشی حقوق خصوصی، 9(2)، 5-34.
  • صادقی شاهدانی، مهدی؛ شهبازی‌غیاثی، موسی؛ بیگدلی، وحید (1391). اولویت‌بندی موانع توسعه مشارکت‌های عمومی - حصوصی با استفاده از روش‌های در بخش حمل و نقل ایران. (6)، 107-130.
  • صائب، شراره (1398). مطالعه و تحلیل اثرات حکمروایی حوب در مسئولیت‌پذیری اجتماعی روستائیان (مطالعه موردی: روستاهای استان اردبیل). پایانامه کارشناسی ارشد: دانشگاه محقق اردبیلی - دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
  • صیادی، محمد؛ خداپرست، یونس (1396). الزامات تحقق سیاست‌های برنامه‌ی ششم توسعه در بخش بالادستی صنعت نفت و گاز. اکتشاف و تولید نفت و گاز، (148)، 27-35.
  • فایض، سمانه؛ فقیهی، ابوالحسن؛ صیاد شیرکش، سعید (1399). ارائه الگوی مشارکت بخش دولتی و خصوصی در صنایع پایین‌دستی نفت ایران. فصلنامه پژوهش‌های مدیریت عمومی، 13(50)، 31-55.
  • فرجی‌راد، خدر؛ کاظمیان، غلامرضا (1391). توسعه محلی و منطقه‌ای از منظر رویکرد نهادی ، تهران: سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی.
  • رفیعیان، مجتبی (1399). تحلیلی بر تعارض منافع در پروژه‌های بزرگ مقیاس مشارکتی در شهر با تاکید بر مدل شراکت عمومی - خصوصی - مردم (مطالعه موردی: پروژه ارگ جهان نمای اصفهان). فصلنامه مطالعات شهری(34)، 91-104.
  • کاظمی نجف‌آبادی، عباس؛ غفاری، علیرضا (1397). توسعه صنعت ساخت داخل تجهیزات بخش بالادستی نفت و گاز؛ ارزیابی نظام حقوقی در چترچوب سیاست‌های کلی «علم و فناوری». مطالعات حقوق انرژی، 4(1)، 211-239.
  • کاظمی نجف‎آبادی، عباس؛ غفاری، علیرضا (1398). ارزیابی کفایت منابع حقوق نفت در توسعه صنایع داخلی ساخت تجهیزات صنعت نفت و گاز در بخش بالادستی. فصلنامه پژوهش حقوق عمومی، 21(65)، 113-145.
  • کاظمیان، غلامرضا؛ اصلی‌پور، حسین؛ تقی‌پور اختری، آرش (1400). از منظر حکمروایی: تبیین چالش‌های مدیریت ساخت‌وساز شهری تهران در مسیر تحقق توسعه پایدار. فصلنامه راهبرد(30)، 653-689.
  • کاظمیان، غلامرضا؛ فرجی‌راد، خدر؛ رکن‌الدین افتخاری، عبدالرضا؛ پورطاهری، مهدی (1391). سنجش و تدوین راهبردهای مناسب ارتقای ظرفیت نهادی منطقه‌ای (نمونه موردی: شهرستان بوکان و ارومیه). فصلنامه مطالعات شهری(2)، 23-39.
  • کاظمیان، غلامرضا؛ فرجی‌راد، خدر؛ رکن‌الدین افتخاری، عبدالرضا؛ پورطاهری، مهدی (1392). رابطه ظرفیت نهادی و توسعه پایدار منطقه‌ای (مطالعه موردی: شهرستان بوکان و ارومیه). فصلنامه جغرافیا، 11(38)، 153-171.
  • معتمدی، مهدیه؛ واعظی، رضا؛ الوانی، سیدمهدی؛ دانش جعفری، داوود (1400). توسعه راهبرد مشارکت‌های دولتی - خصوصی در راستای سیاست‌های کلی نظام سلامت، 9(1)، 2-26.
  • معدنی، جواد (1401). حکمرانی هوشمند: رویکردی نوین در تحقق مشارکت و همکاری موثر شهروندان. فصلنامه راهبرد، 31(3 پیاپی 104)، 407-440.
  • ملایی، خداکرم؛ کوزه‌گر کالجی، لطفعلی؛ روضویان، محمدتقی؛ توکلی‌نیا، جمیله (1400). نقش ظرفیت نهادی در توسعه پایدار شهری و پیراشهری بجنورد. مجله توسعه فضاهای شهری، 13(1 پیاپی 5)، 19-36.
  • منظور، داوود؛ قائمی اصل، مهدی؛ رجبی، سجاد (1397). اثرگذاری متقابل شوک‌های جانب عرضه صنایع بالادستی، میان‌دستی و پایین‌دستی نفت و گاز در اقتصاد ایران. فصلنامه راهبرد اقتصادی، 7(26)، 117-167.
  • موحد، علی؛ کمان‌رودی، موسی؛ ساسان‌پور، فرزانه؛ قاسمی کفرودی، سجاد (1393). بررسی حکمروایی خوب شهری در محله‌های شهری (مورد مطالعه منطقه 19 شهرداری تهران). فصلنامه مطالعات برنامه‌ریزی شهری، 2(7)، 147-176.
  • هیبتی، فرشاد؛ رهنمای رودپشتی، فریدون؛ نیکومرام، هاشم؛ احمدی، موسی (1389). رابطه آزادی اقتصادی با مشارکت‌های عمومی - خصوصی و ارائه الگو برای ایران. فصلنامه مدلسازی اقتصادی، 6، 25-52

  • تاریخ دریافت 16 شهریور 1402
  • تاریخ بازنگری 11 شهریور 1402
  • تاریخ پذیرش 14 شهریور 1402