فصلنامه علمی راهبرد

فصلنامه علمی راهبرد

تحلیل جایگاه کنشگران در نظام سیاستگذاری شبکه حکمرانی آب حوضه زاینده‌رود؛ مورد مطالعه استان چهارمحال و بختیاری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته رشته سیاستگذاری عمومی، مرکز تحقیقات مطالعات آب، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
2 استادیار گروه علوم سیاسی، مرکز تحقیقات مطالعات آب، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
3 دانشیار گروه جنگلداری، دانشکده علوم جنگل، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
چکیده
حوضه آبریز زاینده‌رود، یکی از پرچالش‌ترین حوضه‌های آبریز کشور طی سال‌های اخیر بوده است. چالش‌هایی که عرصه‌های مختلفی از موضوعات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، امنیتی و... را در برگرفته‌ و توجهات را به چگونگی حمکرانی آب در این حوضه معطوف نموده است. بر این اساس در پژوهش حاضر با استفاده از روش تحلیل شبکه‌ای، ساختار حکمرانی آب در استان چهار محال و بختیاری مورد بررسی قرار گرفته است. از آنجایی که حکمرانی مستلزم مشارکت تمام ذی‌نفعان است، پژوهش حاضر ضمن احصاء کنشگران در قالب گروه‌های 21گانه، درصدد پاسخ به این سوال بوده که هر یک از کنشگران شبکه حکمرانی آب در حوضه زاینده‌رود، از چه جایگاه و نقشی در نظام حکمرانی آب برخوردار هستند؟. برای پاسخ به این سوال داده‌های پژوهش با استفاده از شاخص مولفه‌های ارزشی در نرم‌افزار UCINET مورد تحلیل قرار گرفته تا دو شبکه تاثیرگذاری و تبادل اطلاعات، مورد شناسایی قرار گیرد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که جایگاه هریک از کنشگران احصاء شده در شبکه‌های مذکور، تناسبی با مفهوم حکمرانی آب در شکل شبکه‌ای آن نداشته و در مقابل ساختاری غیرشفاف و ناکارآمد را ترسیم می‌نماید که برون‌داد آن، ضعف در مدیریت منابع آب و نارضایتی‌ها و چالش‌های اجتماعی، سیاسی و امنیتی است. نمای کلی از یافته‌های پژوهش نیز با استفاده از نرم‌افزارNetdraw ترسیم شده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Analysis the Astros's Position in Policy-Making System of the Water Governance Network of Zayandeh-Rud River Basin: A Case Study of Chaharmahal and Bakhtiari Province

نویسندگان English

Esmaeel Zakeri Mahabadi 1
Mohammad Reza Yazdani Zazerani 2
Hannaneh Mohammadi Kangarani 3
1 Ph.D of Public Policy, Water Study Research Center, Isfahan (Khorasgan) Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran
2 Assistant Professor of Political Science Department, Water Study Research Center, Isfahan (Khorasgan) Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran
3 Associate professor of Forestry Department, Faculty of Forest Science, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan, Iran
چکیده English

Zayandeh-Roud basin has been one of the most challenging basin in the country in recent years. Challenges that cover various fields of political, social, economic, security, etc and has focused attention on how water governance in this basin. Based on this, in the present study, the structure of water governance in Chahar Mahal and Bakhtiari province has been investigated using the network analysis method. The current research, while counting the activists in the form of 21 groups, has tried to answer the question that each of the activists of the water governance network in the Zayandeh-Roud basin, what position and role do they have in the water governance system?. Because governance requires the participation of all stakeholders. To answer this question, the research data was analyzed using the value components index in the UCINET software to identify two networks of influence and information exchange. The results of the research indicate that the position of each of the actors counted in the mentioned networks is not proportional to the concept of water governance in its network form. And on the other hand, it draws an opaque and inefficient structure, the output of which is weakness in the management of water resources and dissatisfactions and social, political and security challenges. An overview of the research findings has also been drawn using Netdraw software.

کلیدواژه‌ها English

Public Policy Making
Water Governance
Network Analysis
Chaharmahal and Bakhtiari
Zayandeh-Rud River Basin
ابوالحسنی, سید رحیم و عطار, سعید. (1391). تحلیل شبکه­ای، سرمایه اجتماعی و حوزه سیاست: درآمدی بر رویکرد سیاست شبکه­ای. فصلنامه سیاست, 43(2), ص. 157-139.
اسماعیلی, محمد مهدی. (1399). بحران تامین آب در حوضه آبریز زاینده­رود؛ مسائل سیاسی و اجتماعی و راهکارهایی برای مدیریت آن (مطالعه موردی: اعتراضات سال های 1389 تا 1392). فصلنامه مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران, 9(3), ص. 567-585.
الوانی, سید مهدی. (1395). تصمیم گیری و تعیین خط مشی دولتی (جلد چاپ بیستم). تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی سمت.
انتخابی, حشمت الله. (1398). پا به پای زاینده رود (جلد ویراست دوم). اصفهان: نقش مانا.
آل محمد, سیده؛ ملک محمدی, بهرام؛ یاوری, احمدرضا و یزدان پناه, مهسا. (1395). تحلیلی بر تاب‌آوری منابع آب در فرایند حکمرانی سرزمین فلات ایران. فصلنامه راهبرد، 25(4), ص. 145-176.
پارسونز, واین. (1392). مبانی سیاستگذاری عمومی و تحلیل سیاست‌ها (جلد دوم). (ح. م. محمدی, مترجم) تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
توحیدی, مهرداد؛ آزاد ارمکی, تقی؛ توکل کوثری, سید محمدعلی؛ جلایی پور, حمیدرضا و باقری, علی. (1401). مساله آب و شکل‌گیری تعادل سیاسی -اجتماعی در توسعه جامعه ایران (مورد مطالعه: نظام مدیریت آب در حوضه زاینده‌رود). نشریه علمی علوم و مهندسی آب، 7(3), ص. 1-16.
حاتمی, عباس و نوربخش, سوسن. (1398). بازسازی معنایی بحران آب در شرق اصفهان بر اساس نظریه زمینه­ای. فصلنامه جامعه‌شناسی کاربردی, پیاپی73(اول), ص. 123-146.
خواجه نائینی, علی. (1394). درآمد تحلیلی بر نقش شبکه‌های سیاستی در سیاستگذاری عمومی. فصلنامه دولت پژوهی, 1(3)، 175-147.
خواجه نائینی, علی؛ اشتریان, کیومرث و محمدی کنگرانی, حنانه. (1392). تحلیل شبکه­ای مرحله تصمیم‌گیری در سیاستگذاری نانو تکنولوژی ایران: سند توسعه فناوری نانو،. فصلنامه پژوهش­های مدیریت در ایران, 18(2)، 53-25.
ذاکری مهابادی, اسماعیل؛ یزدانی زازرانی, محمدرضا و محمدی کنگرانی, حنانه. (1401). بررسی علل بحران در سیاست‌های آب حوضه زاینده­رود؛ مورد مطالعه شهرستان‌های غربی استان اصفهان. فصلنامه سیاستگذاری عمومی, 8(1), ص. 43-59.
طالبی صومعه سرایی, مهشید؛ ذکائی, محمدسعید؛ فاضلی, محمد و جمعه‌پور, محمود. (1398). جامعه‌شناسی یک بحران؛ آسیب‌شناسی اجتماعی بحران آب در حوضه زاینده­رود, فصلنامه فصلنامه مطالعات میان‌رشته ای در علوم انسانی, 11(4 پیاپی44), ص. 133-165.
قاسمی, احمدرضا و موگویی, مرتضی. (1394). بررسی تغییرات دبی رودخانه‌های استان چهارمحال و بختیاری. فصلنامه اطلاعات جغرافیایی, 26(102), ص. 163-173.
محمدی کنگرانی, حنانه و رفسنجانی‌نژاد, سیما. (1394). بررسی ساختار قدرت در شبکه سیاستگذاری و مدیریت آب در برنامه چهارم توسعه جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه سیاستگذاری عمومی, 1(3), ص. 138-121.
محمدی کنگرانی, حنانه؛ شامخی, تقی و حسین‌زاده, مهناز. (1390). بررسی و تحلیل شبکه روابط رسمی و غیررسمی میان سازمانی با استفاده از رویکرد تحلیل شبکه‌ای(مورد مطالعه: استان کهکیلویه و بویراحمد). فصلنامه مدیریت دانشکده مدیریت دانشگاه تهران, 3(6), ص. 149-164.
نبی­افجدی, سمیرا و شریف­زاده, مریم. (1402). ارزیابی عملکرد حکمرانی آب در زیر حوضه­های زاینده­رود: تحلیل مقایسه­ای زیرحوضه‌های اصفهان و چهارمحال و بختیاری. مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 54(1), ص131-148.
وستل, پال. (1398). حکمرانی آب در مواجهه با تغییر جهانی (جلد دوم). (م. قربانی, مترجم) تهران: موسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران.
هداوند, مهدی و جم, فرهاد. (1400). مفهوم دولت تنظیم‌گر: تحلیل تنظیم‌گری به‌مثابه ابزار حکمرانی. فصلنامه راهبرد، 30(2), ص.227-266.
هنمن, الف و ریدل, مارک. (1393). درآمدی بر روش شبکه‌های اجتماعی. (ح. م. کنگرانی, مترجم) تهران: انتشارات دانشگاه هرمزگان، ص448.
یادگاری, آمنه؛ یوسفی, علی و امینی, امیرمظفر. (1397). تحلیل نهادی ساختار حکمرانی آب در ایران: مطالعه‌ی حوضه‌ی زاینده‌رود. فصلنامه تحقیقات منابع آب ایران, 14(1), ص. 197-184، بازیابی از http://www.iwrr.ir/article_50143.html#aff3
یزدانی زازرانی, محمدرضا. (1391). بررسی رابطه مفهومی و تاثیر حکمرانی بر سیاستگذاری عمومی. فصلنامه پژوهش‌های روابط بین الملل, اول(4).
یوسفی, علی؛ امینی, امیرمظفر؛ یادگاری, آمنه و فتحی, امید. (1395). پایداری نظام‌های حکمرانی آب حوزه زاینده‌رود در گذر توسعه. 9(4), ص. 8-48.
Ahmed, Masood & Araral, Eduardo (2019). Water Governance in India: Evidence on Water Law, Policy, and Administration from Eight Indian States. Lee Kuan Yew School of Public Policy, National University of Singapore, 11(10).  Available at: https://doi.org/10.3390/w11102071
Arab Water Council (2009). 5th World Water Forum. Istanbul. Available at: https://www.worldwatercouncil.org/fileadmin/wwc/World_Water_Forum/WWF5/5th_Forum_Highlights.pdf
Bevir, Mark (2010). Governance as Theory, Practice, and Dilemma (2010), Available at: https://in.sagepub.com/sites/default/files/upm-ssets/36847_book_item_36847.pdf
Collins, Gabriel (2017). Iran’s Looming Water Bankruptcy. Center for Energy Studies Baker institute for public policy of rice university. Available at: https://www.bakerinstitute.org/research/irans-looming-water-bankruptcy
Fliervoet, J.M; Geerling, G.W ; Mostert, E & Smits,M.J.A (2016). Analyzing Collaborative Governance Through Social Network Analysis: A Case Study of River Management along the Waal River in the Netherlands. 57.
Kabote, Samwel J. & Pius, John  (2017). Water Governance in Tanzania: Performance of Governance Structures and Institutions. World Journal of Social Sciences and Humanities,3(1), p. 15-25. Available at: http://pubs.sciepub.com/wjssh/3/1/3
Mohammadi kangarani, Hananneh (2011). Network Analisis: a New Method for Solving Political Managerial and Social Problems Confronting Water Resources Development. 4th International Perspective on Water Resources & the Environment (IPWE 2011).
Rogers, Peter & Hall ,Alan (2003). Effective Water Governance. Available at:https://dlc.dlib.indiana.edu/dlc/bitstream/handle/10535/4995/TEC%25207.pdf?sequence=1&isAllowed=y
Salpeteur, Matthieu.; Calvet-Mir, Laura; Diaz- Rrviriego, Isabel & Reyes-García, Victoria (2017). Networking the Environment: Social Network Analysis in Environmental Management and Local Ecological knowledge Studies.(41)(1)22. Available at: https://doi.org/10.5751/ES-08790-220141
Schmidt, Jeremy.J & Matthews, Nathanial (2017). Global challenges in Water Governance. 11, p. 130.
Stein, Christian; Ernstson, Henrik & Barron, J (2011). A Social Network Approach to Analyzing Water Governance: The Case of the Mkindo Catchment. (15-14)36, p. 1085–1092. Available at: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1474706511002233
UN (2017). Global water crisis: the facts. Environment and Health. Retrieved from http://inweh.unu.edu ISBN: 978-92-808-6083-2)

  • تاریخ دریافت 14 اردیبهشت 1402
  • تاریخ بازنگری 30 اردیبهشت 1402
  • تاریخ پذیرش 15 خرداد 1402