فصلنامه علمی راهبرد

فصلنامه علمی راهبرد

سیاست‌گذاری دفاع سایبری: مقایسه تطبیقی اتحادیه اروپا، چین و ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران، تهران، ایران
2 پژوهشگر مستقل
3 دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران، تهران، ایران.
10.22034/rahbord.2026.563878.1883
چکیده
رقابت‌های ژئوپلیتیکی در فضای سایبر، دفاع سایبری را به یکی از ارکان امنیت ملی تبدیل کرده است. این پژوهش با هدف مقایسه سیاست‌گذاری دفاع سایبری در اتحادیه اروپا، جمهوری خلق چین و جمهوری اسلامی ایران و استخراج درس‌هایی برای ایران انجام شده است. پرسش اصلی، بررسی شباهت‌ها و تفاوت‌های اسناد، سیاست‌ها و ساختارهای نهادی این سه مورد و دلالت‌های آن‌ها برای تقویت تاب‌آوری و بازدارندگی سایبری ایران است. پژوهش از روش کیفی، رویکرد تطبیقی و تحلیل محتوای هدایت‌شده در چارچوب مقایسه «نظام‌های بسیار متفاوت» بهره می‌گیرد. داده‌ها از اسناد رسمی، قوانین و گزارش‌های معتبر گردآوری و بر اساس چارچوبی هفت‌بعدی شامل فرماندهی و هماهنگی، بازدارندگی، ادغام مدنی-نظامی، بومی‌سازی فناوری، واکنش عملیاتی، اولویت‌های سیاستی و رهبری سیاسی تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد اتحادیه اروپا الگویی شبکه‌ای و چندسطحی دارد که در آن اختیار نظامی با دولت‌های عضو است و اتحادیه نقش هماهنگ‌کننده دارد؛ چین الگویی متمرکز دارد که در آن نیروهای سایبری زیر نظر کمیسیون مرکزی نظامی‌ هستند و بخش غیرنظامی با دفاع پیوند دارد؛ و در ایران، سیاست‌گذاری بر اسناد بالادستی و تأکید بر بازدارندگی و بومی‌سازی استوار است، اما مسئولیت هماهنگی میان چند نهاد توزیع شده و بحران‌های اخیر فاصله میان ظرفیت اعلام‌شده و چابکی اجرایی را آشکار کرده‌اند. در پایان، پژوهش مدلی ترکیبی و بومی برای ارتقای سیاست‌گذاری دفاع سایبری ایران تا افق ۱۴۱۰ پیشنهاد می‌کند که شامل تعیین اختیارات هماهنگی، تدوین دکترین دفاع سایبری، تقویت هم‌افزایی مدنی-دفاعی و استانداردسازی سازوکارهای واکنش ملی است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Cyber Defence Policymaking: A Comparative Study of the European Union, China, and Iran

نویسندگان English

Valiallah Vahdaninia 1
Mahdi Narimani 2
Sayed Mahdi Mousavi Shahidi 3
1 IRI Military Command and Staff University,Tehran, Iran
2 Independent Researcher
3 IRI Military Command and Staff University,Tehran, Iran.
چکیده English

Geopolitical competition in cyberspace has made cyber defense a key component of national security. This study compares cyber defense policymaking in the European Union, the People’s Republic of China, and the Islamic Republic of Iran to derive lessons for Iran. It examines similarities and differences in their policy documents and institutional structures and their implications for strengthening Iran’s cyber resilience and deterrence. The study uses a qualitative comparative approach and directed content analysis within a “most different systems” framework. Data from official documents, laws, and authoritative reports are analyzed through seven dimensions: command and coordination, deterrence, civil-military integration, technological localization, operational response, policy priorities, and political leadership. The findings indicate that the European Union follows a networked, multi-level model in which military authority rests with member states and the Union coordinates their efforts. China follows a centralized model, with cyber forces under the Central Military Commission and civilian activities linked to defense. In Iran, policymaking relies on high-level policy documents and emphasizes deterrence and technological localization. However, coordination responsibilities are distributed across several institutions, and recent crises reveal a gap between stated capabilities and implementation agility. The study proposes a context-specific hybrid model for Iran’s cyber defense policymaking by 2031, emphasizing clearer coordination authorities, a cyber defense doctrine, stronger civil-defense cooperation, and standardized national response mechanisms.

کلیدواژه‌ها English

cyber defence
comparative policymaking
Iran
China
European Union

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 23 آبان 1405

  • تاریخ دریافت 15 آذر 1404
  • تاریخ بازنگری 21 آبان 1405
  • تاریخ پذیرش 23 آبان 1405