فصلنامه علمی راهبرد

فصلنامه علمی راهبرد

شناسایی و تحلیل پیشران‌های کلیدی تأثیرگذار بر آینده فرهنگ سیاسی در ایران: طراحی مدل مفهومی فرهنگ سیاسی مطلوب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 پژوهشگر پسا دکتری علوم سیاسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2 استاد گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
چکیده
هدف پژوهش حاضر ترسیم فرهنگ‌سیاسی مردم‌سالاری دینی به مثابه فرهنگ سیاسی مطلوب از منظر رهبران جمهوری اسلامی (با در نظر گرفتن مفروظه مسلمان و مؤمن بودن مردم ایران و پذیرش حاکمیت احکام الهی توسط مردم برای ترتیبات اجتماعی و امور حکمرانی در کشور) و ارائه مدلی مفهومی جهت تحقق آن و برون‌رفت از فرهنگ‌های سیاسی متعارض مبتلابه در جامعه ایران می‌باشیم.
بر این اساس، سؤال اصلی پژوهش حاضر چنین طرح می‌گردد که چگونه می‌توان در قالب مدل مفهومی، فرآیند تحقّق فرهنگ‌سیاسی مردم‌سالاری دینی را در جامعه ایران عملیاتی نمود؟ جهت دست‌یابی به پاسخ پژوهش از روش پس‌نگری معطوف به آینده و روش ترکیبی کمی و کیفی بهره‌مند شده‌ایم. همچنین با اتّخاذ روش دلفی‌فازی و همچنین روش تحلیل ساختاری متّکی به جداول ماتریس روابط متقابل و با بهره‌گیری از نرم‌افزار میک‌مک، مهم‌ترین و کلیدی‌ترین پیشران‌ها و عدم قطعیت‌های اثرگذار بر آینده فرهنگ‌سیاسی در ایران مورد شناسایی قرار گرفت. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که فرهنگ سیاسی مردم سالاری دینی در نتیجه ادغام پیشران‌های اسطوره‌سازی، عدالت‌خواهی، فرهنگ عاشورایی و مهدویت، پیوند دین و سیاست و استقلال‌خواهی با سه ابزار استقلال، آزادی و دموکراسی امکان دستیابی به فرهنگ سیاسی مردم‌سالاری دینی را فراهم می‌نماید. همچنین تعیین فرهنگ سیاسی مردم‌سالاری دینی به مثابه چشم‌انداز مطلوب و طرح مدل مفهومی در قالب گفتمان رهبران جمهوری اسلامی از جمله دلایل بدیع و نوآور بودن اثر حاضر می‌باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Identifying and analyzing the key drivers influencing the future of political culture in Iran: Designing a conceptual model of desirable political culture

نویسندگان English

Ali Navazeni 1
Hossein Harsij 2
1 Postdoctoral Researcher in Political Science, University of Isfahan, Isfahan, Iran,
2 Professor of Political Science, Department of Political Science, Faculty of Administrative Sciences and Economics, University of Isfahan, Isfahan, Iran.
چکیده English

The purpose of the current research is to introduce the political-culture of religious democracy as a desirable political culture from the perspective of the leaders of the Islamic Republic (Taking into account the assumption that the people of Iran are Muslims and believers and accept the sovereignty of divine decrees by the people for social arrangements and governance affairs in the country) and presenting a conceptual model to realize it and get out of the conflicting political cultures we are suffering from in Iranian society.
the main question of the current research is how to operationalize the process of researching the political culture of religious democracy in the form of a conceptual model in Iranian society? In order to reach the answer of the research, we have benefited from the hindsight method aimed at the future and the combined quantitative and qualitative method. Also, by using the fuzzy Delphi method as well as the structural analysis method based on the tables of mutual relations matrix and by using the MicMac software, the most important and key drivers and uncertainties affecting the future of political culture in Iran were identified. The findings of the research show that the political culture of religious democracy, as a result of the integration of the drivers of myth-making, justice, Ashurai culture and Mahdism, the connection of religion and politics, and the desire for independence with the three tools of independence, freedom and democracy, provides the possibility of achieving the political culture of religious democracy.

کلیدواژه‌ها English

Political culture
religious democracy
fuzzy Delphi
MicMac
  • احسانی، احمد. (1378). بررسی تطبیقی فرهنگ سیاسی مردم ایران در قبل و بعد از انقلاب اسلامی ایران. دانشگاه باقرالعلوم.
  • احمدی، نادری؛ مهدی، عصمت (1395). نقش و کارکردهای مجالس عزاداری حسینی در جامعه‌پذیری سیاسی با تأکید بر دیدگاه امام خمینی(ره). فصلنامه پژوهش‌های انقلاب اسلامی، 5(3).
  • اخوان کاظمی، بهرام (1397). نقد و تفسیر دموکراسی و آزادی از دیدگاه امام خمینی (ره). تهران.
  • افروغ. عماد (1399). مشکل ما در عدالت، عمل است نه نظر.

from https://farsi.khamenei.ir/others-note?id=45882

  • امام خمینی (1368). ولایت فقیه. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
  • امامی، سید مجید؛ محمودی رجا، سید زکریا؛ نیکزاد، محمدحسین (2020). تحلیل الگوی مشارکت فعالانه شهروندان در نظام مردم‌سالاری دینی (با تأکید بر مقوله آتش به اختیار در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای (مدظله‌العالی). تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی، 2(3).
  • بیات، مصطفی؛ برخورداری، یاسر؛ بیات، مرتضی (1400). کاربست تساهل و مدارا در مدل حکمرانی حضرت امام خمینی (ره)، فصلنامه راهبرد، 30(100).
  • پای، لوسین (1370). فرهنگ سیاسی و توسعه سیاسی. نامه فرهنگ، 5 و 6.
  • پورفرد. محمود (1384). مردم‌سالاری دینی. تهران: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
  • خان‌محمدی، یوسف؛ خرمشاد، محمدباقر (1400). آینده اسلام سیاسی شیعی در ایران، فصلنامه راهبرد، 30(98).
  • رفیع، حسین؛ عباس‌زاده مرزبالی، مجید؛ قهرمان، میثم (1397). فرهنگ سیاسی؛ یک بررسی مفهومی و نظری. فصلنامه سیاست، 5(17).
  • رهبرقاضی، محمودرضا؛ امام جمعه زاده، سیدجواد؛ نوربخش، سوسن؛ خاکی، مینا (1395). بررسی رابطه دین‌داری با دو نوع فرهنگ سیاسی مشارکتی و دموکراتیک. مطالعات راهبردی بسیج، 19(71).
  • روحی دهبنه، مجید؛ مرادی کلارده، سجاد (1396). بازخوردهای فرهنگ شیعی و نماد عاشورا بر مواضع مقامات ایران در موضوع هسته‌ای (1392-1384). فصلنامه سیاست و روابط بین‌الملل، 1(2).
  • سینایی، دکتر وحید؛ ابراهیم‌آبادی، غلامرضا (1384). کثرت‌گرایی فرهنگی در عصر جهانی شدن و تحول فرهنگ سیاسی نخبگان در ایران. نامه علوم اجتماعی، 114(25).
  • صدیقی، مجتبی؛ مسعودنیا، حسین؛ هرسیج، حسین (1396). تبیین مفهوم و مؤلفه‌های استقلال فرهنگی در اندیشه سیاسی امام خمینی (ره). مطالعات راهبردی بسیج، 20(77).
  • صیاد، محمدرضا؛ خسروی، محمدعلی؛ شیرخانی، علی؛ خسروی باب اناری، ملک تاج (1397). چرایی و ویژگی‌های فرهنگ سیاسی دولت‌گرا، فصلنامه سپهر سیاست، 5(16).
  • عیوضی، محمدرحیم (1385). جامعه‌شناسی سیاسی اپوزیسیون در ایران. تهران: نشر قومس.
  • فیاض، سید علی (1388). مردم‌سالاری دینی گفتمان رهبر انقلاب اسلامی. تهران.
  • قربانی، قدرت الله (1385). ابعاد عرفانی و سیاسی مهدویت در اندیشه امام خمینی(ره).
  • مایلز، مونرو (1385). قدرت چشم‌انداز (فرزانه میرشاه ولایتی). تهران: مرکز آینده‌پژوهی علوم و فناوری دفاعی.
  • مرکز اسناد انقلاب ‌اسلامی. (1399). شاخص‌های مردم‌سالاری دینی در نظام جمهوری اسلامی از منظر امام خمینی (ره).
  • مطهری، مرتضی (1372). مقدمه‌ای بر جهان‌بینی اسلامی، مجموعه آثار. تهران: نشر صدرا.
  • نوازنی، علی؛ هرسیج، حسین؛ عیوضی، محمدرحیم (1401). طراحی سناریوهای خروج از چالش هویت در ایران (1400-1410) ، فصلنامه مطالعات ملی، 89(1).

  • تاریخ دریافت 25 بهمن 1402
  • تاریخ بازنگری 05 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش 09 خرداد 1403