فصلنامه علمی راهبرد

فصلنامه علمی راهبرد

طراحی چهارچوب ارزیابی سیاست‌های کلی نظام جمهوری اسلامی ایران به روش نظریه‌پردازی داده‌بنیاد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه آینده پژوهی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران،
2 دانشجوی دکتری آینده پژوهی دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.
چکیده
تهیه و تدوین سیاست‌های کلی نظام و فرایند کلان سیاست‌گذاری در کشور، امری مشارکتی است، و به تبع آن ارزیابی و سنجش برونداد این فرایند، نگاه یکپارچه و منسجمی را می‌طلبد که ضمن احصای جامع‌نگر، جزئیات ذیل هر یک از سیاست‌های کلی را با رویکردی کل‌نگر، بررسی نماید. ازهمین‌رو پژوهش حاضر به‌منظور طراحی چهارچوب ارزیابی سیاست‌های کلی نظام جمهوری اسلامی ایران به روش نظریه‌پردازی داده‌بنیاد انجام شد. رویکرد پژوهش کیفی و داده‌ها به‌صورت «کتابخانه‌ای و میدانی» گردآوری شدند. پس از بررسی اسنادی ادبیات پژوهش، به کمک نظریه «داده‌بنیاد» و با به‌کارگیری ابزار «مصاحبه عمیق» داده‌های دست اول برای طراحیِ چهارچوب مورد نظر گردآوری و در سه فاز مختلف ولی به هم پیوسته «کدگذاری باز، محوری و انتخابی» تحلیل شدند. بر این اساس تعداد 162 مفهوم کلی استخراج شد که با استناد به روش گراندد تئوری، در شش حوزه شرایط علّی (شامل 4 مقوله فرعی و 26 مفهوم)، شرایط زمینه‌ای (شامل 5 مقوله فرعی و 53 مفهوم)، شرایط مداخله‌گر (شامل 2 مقوله فرعی و 14 مفهوم)، راهبردها (شامل 6 مقوله فرعی و 23 مفهوم)،    پدیده­محوری (شامل 3 مقوله فرعی و 25 مفهوم) و پیامدها (شامل 4 مقوله فرعی و 21 مفهوم) تسهیم شدند و چهارچوب نهایی بر این اساس ترسیم شد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Designing the Evaluation Framework for the General Policies of the Islamic Republic of Iran Using Grounded Theory Method

نویسندگان English

Moslem Shirvani naghani 1
Khalil Koulivand 2
1 Assistant Professor, Department of Futures Studies, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran,
2 PhD student of Futures Studies, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran.
چکیده English

The preparation and compilation of the general policies of the system and the macro-policy-making process in the country is a collaborative matter; therefore, the evaluation and measurement of the output of this process require an integrated and coherent view, which, in addition to comprehensive statistics, examines the details of each of the general policies with a holistic approach. Therefore, the present research was conducted to design the evaluation framework of the general policies of the Islamic Republic of Iran system using the database theorizing method. Qualitative research approach and data were collected as "library and field." After the documentary review of the research literature, with the help of the "database" theory and using the "in-depth interview" tool, first-hand data were collected to design the desired framework and analyzed in three different but interconnected phases: "open, central, and selective coding." Based on this, a number of 162 general concepts were extracted, based on the grounded theory method, in six areas: causal conditions (including 4 subcategories and 26 concepts), background conditions (including 5 subcategories and 53 concepts), intervening conditions (including 2 categories, subcategories, and 14 concepts), strategies (including 6 subcategories and 23 concepts), central phenomenon (including 3 subcategories and 25 concepts), and consequences (including 4 subcategories and 21 concepts) were divided, and the final framework was drawn accordingly.

کلیدواژه‌ها English

Policy making
General policies of the system
Evaluation Framework
Theorizing
Grounded theory method
  • ارسطا، محمدجواد؛ حبیب نژاد، سید احمد؛ گودرزی، احمد (1402). الزامات حقوقی ضمانت اجرای سیاست‌های کلی نظام. فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران، 53(2)، صص 811-829.
  • اشتراوس، آنسلم؛ کوربین، جولیت (1390). اصول روش تحقیق کیفی: نظریه مبنایی، رویه‌ها و روش‌ها. ترجمه بیوک محمدی. چاپ سوم، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  • الصاق، شکیبا؛ گیوریان، حسن؛ ربیعی مندجین، محمدرضا؛ جمشیدی اوانکی، مینا (1400). پیچیدگی‌های شناسایی مسائل عمومی در ایران با رویکرد داده بنیاد. فصلنامه علمی راهبرد، 30(4)، 691-730.
  • امامی میبدی، راضیه؛ اشتریان، کیومرث (1391). طراحی نظام ارزیابی سیاست‌های عمومی در جمهوری اسلامی ایران. پژوهشنامه علوم سیاسی، 7(26)، صص 7-47.
  • باقری، علی؛ فرزین، میثم؛ امینی، سید جواد (1400). الزامات و ملاحظات نظارتی و کنترلی در مرحله تدوین سیاست‌های کلی نظام. سیاست‌های راهبردی و کلان، 9(34)، صص 250-271.
  • پاشازاده، یوسف؛ جعفری، میثم؛ ویشلقی، مهدیه (1401). مدلسازی ساختاری تفسیری راهبردهای کارآفرینی سیاسی. فصلنامه علمی راهبرد، 31(4)، 563-584.
  • حاجی‌ علی ‌خمسه، مرتضی (1402). ماهیت‌شناسی «سیاست‌های کلی نظام» در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران، پژوهش‌نامه حقوق اسلامی، 617-646.
  • دانایی‌فرد، حسن؛ اسلامی، آذر (1390). ساخت نظریه بی‌تفاوتی سازمانی: کاربرد استراتژی پژوهی داده بنیاد در عمل. تهران: دانشگاه امام صادق (ع).
  • رهنورد، فرج اله (1401). سیاست‌های کلی برنامه‌های توسعه: مطالعه موردی ایران. فرایند مدیریت و توسعه. ۳۵ (۳)، صص ۳-۵۶.
  • سلیمانی، فاطمه؛ سیدی‌فر، میثم؛ کبریایی‌زاده، عباس (1397)، تدوین و ارزیابی شاخص‌های سیاست‌های کلی نظام سلامت ابلاغی مقام معظم رهبری در بخش دارو (ماده ۵) در افق ۱۴۰۴. نشریه فرهنگ و ارتقاء سلامت. ۲ (۲)، صص ۱۸۲-۱۸۹.
  • شبیری، سیدمحمد؛ بیرجندی، محمد؛ لاریجانی، مریم (1396). سیاست‌های اصلی در تدوین و اجرای راهبردهای آموزش محیط‌زیست در برنامه ششم توسعه. فصلنامه علمی راهبرد، 26(3)، 133-147.
  • شریفی، مهدی؛ آرایی، وحید (1401). آسیب‌شناسی اجرای سیاست‌های کلی نظام اداری کشور بر اساس مدل سه‌شاخگی. فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی، 11(4)، صص 279-296.
  • شقاقی شهری، وحید؛ علیزاده، شیوا؛ واحد رسولی، شیرین (1402). ارزیابی راهبردی سیاست‌های کلی اصل 44 قانون اساسی ج.ا.ایران: ارائه الگوی مفهومی. فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی،11(42).
  • شیرزاد، امید (1395). بررسی جایگاه سیاست‌های کلی نظام در دادرسی اداری. سیاست‌های راهبردی و کلان، 4(14)، صص 169-183.
  • طحان نظیف، هادی؛ بکشلو، رضا (1400). مرجع صالح در نظارت بر اجرای سیاست‌های کلی نظام، وحدت یا تعدد؟ فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران، 51(1)، صص 61-79.
  • علوی، سمانه (1395). ارزیابی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بر مبنای سند چشم‌انداز بیست‌ساله و سیاست‌های کلی نظام (1388-1384). سیاست‌های راهبردی و کلان، 4 (15)، صص 143-163.
  • غلامی، علی؛ بهادری جهرمی، علی (1392). مفهوم، ماهیت و نظارت بر اجرای سیاست‌های کلی نظام. فصلنامه دانش حقوق عمومی، 2(3)، صص 51-72.
  • فتحی، فاطمه؛ جهانگیری، علی؛ طاهرپور، حبیب اله (1395). ارزشیابی سیاست‌های کلی اصل ۴۴ در حوزه صنعت، معدن و تجارت. فرایند مدیریت و توسعه. ۲۹ (۱)، صص ۷۱-۹۸.
  • کرسول، جان (1391). پویش کیفی و طرح پژوهش: انتخاب از میان پنج رویکرد (روایت پژوهی، پدیدارشناسی و ...). ترجمه حسن دانایی‌فرد و حسین کاظمی. تهران: صفار.
  • میرباقری، سید محسن؛ رفیعی آتانی، عطاءالله؛ پارسانژاد، محمدرضا (1401). طراحی الگوی مفهومی حکمرانی مشارکتی در ایران: رویکرد داده بنیاد. فصلنامه علمی راهبرد، 31(2)، 195-218.
  • نیکویه، مهدی؛ فضلی، صفر؛ درویشی سه تلانی، فرهاد؛ کشاورز ترک، عین‌الله (1398). چهارچوب یکپارچه ارزیابی آینده محور سیاست‌های کلی نظام ابلاغی مقام معظم رهبری مدظله‌العالی با رویکرد مدیریت پروژه. مطالعات راهبردی بسیج، 22(82)، صص 33-62.

 

  • تاریخ دریافت 15 آذر 1402
  • تاریخ بازنگری 21 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش 09 خرداد 1403