فصلنامه علمی راهبرد

فصلنامه علمی راهبرد

نظام انتخاباتی مطلوب مجلس شورای اسلامی در پرتو سیاست‌های کلی انتخابات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیارگروه حقوق عمومی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
2 دانش‌آموخته مقطع کارشناسی ارشد، حقوق عمومی، دانشگاه قم، قم، ایران.
چکیده
نظام انتخاباتی مجلس شورای اسلامی یکی از مهم‌ترین چالش‌های اداره کشور است که به‌عنوان امری راهبردی مورد توجه سیاست‌گذاران، قانون‌گذاران و جامعه حقوقی بوده است. این اهمیت سبب شد تا با ابلاغ سیاست‌های کلی انتخابات در سال 1395، ملاک‌های ضروری جهت اصلاح قانون انتخابات مجلس مشخص شوند. هدف از این تحقیق استفاده از مؤلفه‌های موجود در این سیاست‌ها برای تعیین نظام انتخاباتی مطلوب برای رفع معضلات کشور است. بررسی پیشینه این موضوع نشان می‌دهد، تاکنون شناسایی الگوی مطلوب مبتنی بر سیاست‌های کلی انتخابات بررسی نشده و از این جهت این اثر واجد وصف بدیع بودن است. سؤال اصلی نیز آن است که با عنایت به ملاک‌های مذکور در سیاست‌های کلی انتخابات، الگوی مطلوب نظام انتخاباتی مجلس شورای اسلامی چیست؟ همچنین، با عنایت به جایگاه سیاست‌های کلی نظام در سلسله مراتب هنجاری کشور که به‌موجب بند 2 اصل 110 قانون اساسی نظارت بر حسن اجرای آن‌ها، در صلاحیت آن مقام قرار گرفته و اینکه به استناد بند 15 سیاست‌های کلی قانون‌گذاری- ابلاغی 1398- صراحتاً یکی از اولویت‌های قانون‌گذاری توسط مجلس بایستی اجرایی‌سازی سیاست‌های کلی باشد، موضوع این مقاله یک ضرورت به شمار می‌آید. در این مقاله از روش توصیفی-تحلیلی استفاده شده و شیوه گردآوری کتابخانه‌ای گزینش شده است. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد، نظام انتخاباتی اکثریتی تک کرسی، به‌عنوان الگوی مطلوب معرفی گردیده و انطباق بیشتری با ملاک‌های انتخاباتی مذکور در سیاست‌های کلی انتخابات دارد که مقدمات تقنینی آن در دولت و مجلس نیز مطرح شده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Desirable Electoral System of the Islamic Council in the Light of General Election Policies

نویسندگان English

Ghodratollah Rahmani 1
Seyed-Morteza Mousavinejad 2
1 Associate Professor, Department of Public Law, Faculty of Law and Political Science, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran.
2 Master of degree student, Public Law, University of Qom, Qom, Iran.
چکیده English

The desirable electoral system of the Islamic Council is one of the most important issues that has always been the concern of policy makers, legislators and the legal community. This importance caused the notification of the general election policies in 2015 to specify the necessary criteria for amending the law of the parliament elections. Examining the background of this issue shows that in the context of the parliamentary electoral system, the identification of the ideal model based on general election policies has not been investigated so far, and for this reason, this work qualifies as innovative. Also, considering the position of the general policies of the system in the normative hierarchy of the country, which according to Article 110, Clause 2 of the Constitution, is under the authority of that authority to supervise their proper implementation, and that based on Clause 15 of the General Legislation-Information Policies of 2018- Obviously, one of the priorities of legislation by the Islamic Council should be the implementation of general policies, the subject of this article is considered a necessity. In this article, descriptive-analytical method is used. The results of this research show that the single-seat majority electoral system has been introduced as a desirable model and is more compatible with the electoral criteria mentioned in general election policies, whose legislative preparations have also been proposed in the government and parliament.

کلیدواژه‌ها English

General election policies
Islamic Council elections
Single-seat majority electoral system
Proportional electoral system
Majority electoral system
  • آجیلی، هادی (1383). کندوکاو در چالش‌های ساختاری و رفتاری مجلس شورای اسلامی، آسیب‌شناسیِ مجلس شورای اسلامی، راهبرد، 311-319.
  • جلالیان. عسکر (1396). کارآمدی مجلس شورای اسلامی و راهکارهای ارتقای آن در حقوق داخلی. راهبرد، 271-305.
  • جلیل، دارا؛ صادقی، الهه (1400). احزاب سیاسی در نظام انتخابات جمهوری اسلامی ایران آسیب‌ها و راهکارها. راهبرد، 363-391.
  • جهرمی، محمد (1390). بررسی تطبیقی نظام انتخاباتی. تهران: دانشگاه عالی دفاع ملی.
  • جی ایمی، داگلاس (1396). نظام‌های انتخاباتی. تهران: دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری.
  • خرمشاد، محمدباقر؛ رفیعی قهساره، ابوذر (1392). نظام انتخاباتی در مجلس شورای اسلامی. جستارهای سیاسی معاصر، 41-66.
  • خسروی، حسن (1387). حقوق انتخابات دموکراتیک. تهران: مجد.
  • رز، ریچارد (1390). دایره المعارف بین المللی انتخابات. میزان: تهران.
  • رضایی، سوده؛ گل پرور، مجید (1392). تأثیر بازنگری در فرایند انتخابات مجلس شورای اسلامی بر ارتقای سرمایه اجتماعی. مجلس و راهبرد، 107-130.
  • رضایی، علی (1395). تأملاتی پیرامون پیش نویس سیاست‌های کلی انتخابات. تهران: مجمع تشخیص مصلحت نظام.
  • رهنورد، فرج‌الله؛ مهدوی راد، نعمت‌الله (1389). مدیریت انتخابات. تهران: اطلاعات.
  • شمسا، محمدرضا؛ میراحمدی، فاطمه سادات (1401). گزارش اظهارنظر کارشناسی درباره: «طرح تعیین حوزه‌های انتخاباتی مجلس شورای اسلامی و شوراهای اسلامی». تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس.
  • عباسی، بیژن (1388). نقد و بررسی نظام‌های انتخاباتی اکثریتی و تناسبی. مطالعات حقوق خصوصی، 239-257.
  • علی­نقی، امیرحسین (1381). جایگاه امنیت در استراتژی ملی. مطالعات راهبردی، 319-335.
  • فصلنامه کمیسیون مشترک مجمع تشخیص مصلحت نظام. (1395). تهران: مجمع تشخیص مصلحت نظام.
  • قاضی شریعت پناهی، ابوالفضل (1383). حقوق اساسی و نهادهای سیاسی. تهران: میزان.
  • گیل، گودوین (1386). انتخابات آزاد و منصفانه در حقوق و رویه‌های بین المللی. تهران: شهر دانش.
  • محمدی دریاسری، معصومه (1382). بررسی تحلیلی نظام انتخاباتی در جمهوری اسلامی ایران. تهران: دانشگاه تهران.
  • منصوریان، مصطفی (1398). نظام حقوق حاکم بر انتخابات؛ جلد نخست نظام انتخاباتی. تهران: پژوهشکده شورای نگهبان.
  • موسوی، سیدباقر (1383). نقد و بررسی نظام انتخاباتی مجلس شورای اسلامی ایران. تهران: دانشگاه تهران.
  • نژادخلیلی، مهدی (1398). تحلیل آثار و نتایج انتخابات مجلس شورای اسلامی. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
  • نقیب زاده، احمد (1392). سیاست و حکومت در اروپا (انگلستان، فرانسه، آلمان و ایتالیا). تهران: سمت.
  • هاشمی، سید محمد (1393). حقوق بشر و آزادی‌های اساسی. تهران: میزان.
  • ویژه، محمدرضا (1395). کلیات حقوق اساسی. تهران: سمت.

  • تاریخ دریافت 20 دی 1402
  • تاریخ بازنگری 29 اسفند 1402
  • تاریخ پذیرش 18 اسفند 1402