فصلنامه علمی راهبرد

فصلنامه علمی راهبرد

تحلیل سیاست جمهوری اسلامی ایران در حوزه فضای مجازی مبتنی بر دیدگاه آیت‌الله سید علی خامنه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیات علمی دانشگاه شاهد، تهران، ایران
2 دانشجوی دوره دکتری علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران
چکیده
پس از گسترش اینترنت و اقبال عمومی به فضای مجازی، کشورهای مختلف دنیا اقدام به سیاست‌گذاری در این حوزه کردند. جمهوری اسلامی ایران نیز با درک اهمیت موضوع، اقدام به سیاست‌گذاری در حوزه فضای مجازی نمود که «سند راهبردی جمهوری اسلامی در فضای مجازی» یکی از این اسناد بالادستی است. تاکنون تحلیل‌های مختلفی در خصوص این موضوع منتشر شده اما نقاط مفقوده مختلفی داشته‌اند. این پژوهش به دنبال کشف حلقه مفقوده در سیاست‌گذاری حوزه فضای مجازی کشورمان است تا بتواند به دیدگاهی برسد که با کمک آن سیاست‌گذاری‌ها در این خصوص به نتیجه مطلوب برسد. روش مورد استفاده در این مقاله، توصیفی ـ تحلیلی است و از ابزار اسنادی و کتابخانه‌ای استفاده شده است. این مقاله با تکیه بر دیدگاه نظری مقام معظم رهبری، آیت‌الله خامنه‌ای که همواره بر اهمیت حضور مردم در مسائل مختلف کشور تأکید داشته‌اند به نقد سیاست‌گذاری دستوری و نگاه از بالا به پایین پرداخته است. پژوهش حاضر نشان می‌دهد که بی‌توجهی سیاست‌گذاران به فاکتورهای «اقناع»، «مشروعیت‌بخشی» و «بازخورد» در چرخه سیاست‌گذاری که همواره مورد تأکید مقام معظم رهبری بوده سبب شده تاکنون سیاست‌گذاری‌های این حوزه نتواند رضایت عمومی را جلب کند و به موفقیت چندانی دست پیدا نکند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Analysis of the Politics of the Islamic Republic of Iran in the Realm of Virtual Space from the Perspective of Ayatollah Khamenei

نویسندگان English

farzad jahanbin 1
yaghoob heydari 2
1 Shahed University faculty member, Tehran, Iran
2 PhD student of Political Science, Islamic Azad University Science and Research Branch. Tehran. Iran
چکیده English

As the Internet has expanded and public interest in virtual spaces has grown, countries around the globe have implemented various policies in this area. Acknowledging the importance of this issue, the Islamic Republic of Iran has also developed policies pertaining to cyberspace, as evidenced by the "Strategic Document of the Islamic Republic of Cyberspace," which serves as a foundational guideline. Despite the emergence of numerous analyses on this topic, many of these works reveal significant shortcomings. This research seeks to identify the missing components within Iran's virtual space policy framework to cultivate a perspective that effectively aligns with these policies and achieves the intended objectives. The methodology adopted in this study is descriptive-analytical, relying on documentary and bibliographic resources. This article draws upon the theoretical framework articulated by the Supreme Leader, Ayatollah Khamenei, who has consistently underscored the importance of public participation in national affairs. It critiques the directive nature of current policies and the dominant top-down approach. The findings suggest that policymakers' disregard for crucial elements such as "persuasion," "legitimization," and "feedback" within the policy cycle—factors that the Supreme Leader has consistently emphasized—has hindered the ability to cultivate public satisfaction and has contributed to limited success in this domain.

کلیدواژه‌ها English

policy making
virtual space
Islamic Republic of Iran
internet
filtering
  • ­ الوانی، سید مهدی؛ خنیفر، حسین؛ حاجی ملامیرزایی، حامد؛ میری، سید مهدی (1393). ارائه چهارچوبی برای نظام و محدوده خط‌مشی گذاری، تصمیم‌گیری و عمل در فضای مجازی. فصلنامه راهبرد اجتماعی فرهنگی، 3(11).
  • ­ ایزانلو، بلال؛ حبیبی، مجتبی (1390). کاربرد فراتحلیل در تحقیقات علوم اجتماعی و رفتاری. نشریه تحقیقات علوم رفتاری.
  • ­ استراوس، آنسلم؛ کوربین، جولیت (1384). اصول روش تحقیق کیفی: نظریه مبنایی؛ روش‌ها و شیوه‌ها، ترجمه بیوک محمدی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  • ­ باهنر، ناصر؛ مهدی­پور، حسین (1398). تحلیل دلالت‌های سیاستی اندیشه رهبر معظم انقلاب اسلامی درباره فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی. فصلنامه مطالعات راهبردی بسیج، 22(83).
  • ­ بیدالله خانی، آرش؛ فرخاری، محبوبه (1401). فراتحلیل عوامل مؤثر بر توسعه سیاسی در ایران بین سال‌های 1390-1399. نشریه دانش سیاسی، 18(35).
  • ­ حضور، احد؛ عیوض زاده، حسن؛ ذوالقدر، مالک؛ جعفری پابندی، سید فرشید (1401). بررسی تحلیلی سیاست‌گذاری جمهوری اسلامی ایران در فضای مجازی با هدف ارائه الگوی مناسب. جامعه‌شناسی سیاسی ایران، 5(11).
  • ­ حیدری، علی؛ شرف‌الدین، سیدحسین؛ هاشمی، مهدی (1398). سیاست‌گذاری رسانه‌ای در سیاست‌گذاری عمومی با استفاده از تکنیک مدل‌سازی ساختاری تفسیری. فصلنامه پژوهش‌های ارتباطی، 26(100).
  • ­ خامنه‌ای، سید علی (1392؛ اردیبهشت 16).  https://khl.ink/f/22494
  • ­ خامنه‌ای، سید علی (1393, فروردین 15). https://khl.ink/f/26411                      
  • ­ خامنه‌ای، سید علی (1399, فروردین 3).                         https://khl.ink/f/47637
  • ­ خامنه‌ای، سید علی (1400, فروردین 4).                         com/xTZ7z
  • ­ خامنه‌ای، سید علی (1400, فروردین 4).                         com/xTZ7z
  • ­ درستانی، مریم؛ روحانی، مهدی (1393). پدیده‌های جدید فضای مجازی در ایران از دیدگاه کارشناسان ارتباطات. مطالعات رسانه‌ای، 9(26).
  • ­ دلاور، علی (1380). مبانی نظری و علمی در علوم انسانی و اجتماعی. تهران: نشرنی.
  • ­ دهقان، علی‌رضا (1384). قماربازی اینترنتی. فصلنامه انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات،1(2).
  • ­ رضایی، مهدی؛ بابازاده مقدم، حامد (1393). اصول تدوین قوانین و مقررات برای اینترنت با تأکید بر مصوبات یونسکو و شورای اروپا، فصلنامه حقوق عمومی، 15(42).
  • ­ ساروخانی، باقر (1383). اقناع، غایت ارتباطات. نامه علوم اجتماعی، 3(23.
  • ­ سلیمی، جلیل؛ مکنون، رضا (1394). فراتحلیل کیفی پژوهش‌های علمی ناظر بر مسئله حکمرانی در ایران. نشریه مدیریت دولتی دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، 10(37).
  • ­ سیاهپوش، امیر (1387). فراتحلیل مطالعـات سـرمایه اجتماعی در ایـران. فصلنامه راهبرد فرهنگ، 1(3).
  • ­ صراف، فاطمه؛ عسگری، زهرا (1395). بازخورد عملکرد در محیط حسابرسی: بررسی تحقیقات در مورد اثرات رفتاری. تهران: همایش: کنفرانس جهانی مدیریت، اقتصاد، حسابداری و علوم انسانی در آغاز هزاره سوم.
  • ­ صفایی، داوود؛ ملکی، معصومه (1392). بررسی تطبیقی دیدگاه دانشجویان رشته علوم ارتباطات دانشگاه تهران و واحد علوم و تحقیقات نسبت به فرصت‌ها و تهدیدهای فضای مجازی. مطالعات رسانه‌ای، 8(23).
  • ­ عبداللهی، محمد (1389). هویت ملی در ایران: فراتحلیل مقاله‌های فارسی موجود، فصلنامه علوم اجتماعی، 17(50).
  • ­ عسگرزاده، سید محسن (1396). قوانین و مقررات بین‌المللی حاکم بر اینترنت با اشاره مقایسه‌ای با این مقررات. مدیریت رسانه، 11(32).
  • ­ فرهنگی، محمدمهدی؛ میرترابی، سعید؛ گلشنی، علیرضا (1398). تبیین سیاست‌گذاری فضای مجازی در جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه پژوهش‌های انقلاب اسلامی.
  • ­ فرهنگی، محمدمهدی؛ میرترابی، سعید؛ گلشنی، علیرضا (1400). آسیب‌شناسی سیاست‌گذاری فضای مجازی در ایران. پژوهشنامه علوم سیاسی.
  • ­ کامیاب، کوروش (1398). بررسی مؤلفه‌های مشروعیت‌بخشی حکومت از دیدگاه اسلام. فصلنامه آموزشی و پژوهشی اورمزد، 22-5.
  • ­ ماکویی، سویل (1387). مدل‌های سیاست‌گذاری عمومی، فصلنامه مطالعات راهبردی، 39(10).
  • ­ مطهری، مرتضی (1390). پیرامون جمهوری اسلامی ایران. تهران: انتشارات صدرا.
  • ­ مطهری، مرتضی (1392). اخلاق جنسی در اسلام و جهان غرب. تهران: انتشارات صدرا.
  • ­ ملک‌محمدی، حمیدرضا (1385). مدخلی بر شناخت‌شناسی تحلیل سیاست‌ها و تحلیلگران سیاست‌ها در سیاست‌گذاران، فرهنگ اندیشه،5(18).
  • ­ مهری، کریم؛ یزدخواستی، بهجت؛ پناهی، محمدحسین (1393). فراتحلیل پژوهش‌های انجام شده در خصوص نقش عوامل مؤثر بر بسیج همگرایانه اقوام. فصلنامه راهبرد،23(4).
  • ­ ذوالفقارزاده، محمدمهدی؛ نجفی رستاقی، حیدر (1396). شناسایی رویکردهای راهبردی در خط مشی‌گذاری نخبگان در راستای کارآمدسازی نظام حکمرانی جمهوری اسلامی. فصلنامه راهبرد، 29(3).
  • ­ نورمحمدی مرتضی؛ لطفی، امیر؛ لطفی، زهرا (1397). نقد کتاب سیاست‌گذاری عمومی. پژوهش‌نامه انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، 18(6).

  • تاریخ دریافت 13 دی 1402
  • تاریخ بازنگری 18 اسفند 1402
  • تاریخ پذیرش 21 اسفند 1402