این مقاله در دو بخش به تجزیه تحلیل بازار کار ایران می‌پردازد. در بخش نخست به منظور بازبینی تحولات گذشته بازار کار ایران، ابتدا روند عرضه و تقاضای نیروی انسانی در دورة (1385 ـ 1365) مورد بررسی قرار می‌گیرد که در این قسمت به روند تغییرات جمعیت، جمعیت فعال، سرمایه‌گذاری و واردات کشور توجه خواهد شد و سپس وضعیت اشتغال و بیکاری در این دوره در قالب برنامه‌های اول تا سوم مطالعه می‌شود. ; همچنین در ارائه این بخش و در جهت پیش‌بینی آیندة بازار کار ایران، چگونگی عرضه و تقاضای نیروی کار تا سال 1388 و نیز تحولات این بازار تا سال 1394 مورد تأمل قرار می‌گیرد. در خاتمه این بخش، ضمن نگاهی به روند عرضه و تقاضای فارغ‌التحصیلان در گذشته و آینده نتیجه‌گیری می‌شود که طی سال‌های آتی بازار کار ایران به ویژه در گروه سنی جوانان و تحصیل‌کردگان همچنان با عدم تعادل و چالش جدی مواجه خواهد بود. ; بخش دیگر این مقاله به چگونگی تأثیر افزایش قیمت نفت بر بازار کار ایران در مقایسه با کشورهای منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا(MENA) متمرکز می‌شود و در آن ضمن معرفی و گروه‌بندی این کشورها، وضعیت بازار کار، نرخ بیکاری، رشد اشتغال، بهره‌وری رشد، دستمزدهای حقیقی، طی دورة 2005 ـ 2000 مطالعه می‌شوند. در خاتمه این بخش نتیجه‌گیری شده است: ; در شرایطی که کشورهای منطقه برای دستیابی به تعادل در بازار کار خود تا سال 2020 نیازمند رشدی معادل 6 تا 8 درصد در اقتصاد و ایجاد 100 میلیون شغل جدید در دورة 2020 ـ 2000 می‌باشند، ایران و کشورهای نفت‌خیز منطقه MENA قبل از اینکه به استمرار افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی و منابع دولتی خوشبین باشند باید به نتایج حاصل از اصلاح و بهبود مقررات سخت و ایجاد انعطاف در بازارهای خود و مشارکت گسترده بخش غیر دولتی در این عرصه امیدوار باشند. ;