ماهیت راهبردی و مکانیزم تشخیص ِاحکام حکومتی از منظر امام خمینی ره

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه امام صادق (ع)

2 استادیار علوم سیاسی دانشگاه شاهد

چکیده

در نظام سیاسی اسلام، راهبرد حکم حکومتی مکانیزمی مناسب برای اداره جامعه بر اساس مقتضیات جدید و در چارچوب احکام اسلامی است. امام خمینی ره به عنوان طراح نظریه حکمرانی ولایت فقیه در دوره معاصر و بنیان گذار جمهوری اسلامی ضمن پرداختن به مسائل فقهی و نظری مربوط به «حکم حکومتی» در عرصه حکمرانی برای اداره جامعه و خروج از بن بست، به آن التزام داشته اند. به دلیل سوء برداشت در فهم منطق ادراکی امام خمینی ره، دیدگاه و رفتار سیاسی ایشان در رابطه با مسئله حکم حکومتی بعضا مورد انتقاد برخی از جریانات سیاسی و دینی بوده است. در این راستا، این مقاله با هدف ابهام زدایی از ماهیت و مکانیزم تشخیص احکام حکومتی در دیدگاه امام خمینی ره تقریر شده است. این مقاله با روش کیفی از نوع توصیفی ـ تحلیلی درصدد پاسخ به این سوال است: ماهیت حکم حکومتی در روند حکمرانی اسلامی مبتنی بر دیدگاه فقهی امام خمینی چیست و مکانیزم شناخت آن چگونه است؟. یافته های پژوهش حاکی از این است که می توان در دیدگاه امام خمینی ره بر خلاف دیدگاه‌های رایج، حکم حکومتی را به دو قسم حکم حکومتی ثابت و متغیر تقسیم کرد و با ارائه مکانیزم‌هایی به شناسایی و تفکیک احکام حکومتی ثابت از متغیر پرداخت. در دیدگاه امام خمینی ره مبانی شرعی احکام حکومتی، ثابت بوده و در مقام اجرا و در گذر زمان به تبع مصالح عامه، احکام حکومتی مبتنی بر مبانی شرعی تغیر می‌‌یابد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

ماهیت راهبردی و مکانیزم تشخیص ِاحکام حکومتی از منظر امام خمینی ره

نویسندگان [English]

  • Mahdavi Asghar Agha 1
  • Mahdi Naderi 2
1 Associate Professor of Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Imam Sadegh University
2 Assistant Professor of Political Science, Shahed University
چکیده [English]

در نظام سیاسی اسلام، راهبرد حکم حکومتی مکانیزمی مناسب برای اداره جامعه بر اساس مقتضیات جدید و در چارچوب احکام اسلامی است. امام خمینی ره به عنوان طراح نظریه حکمرانی ولایت فقیه در دوره معاصر و بنیان گذار جمهوری اسلامی ضمن پرداختن به مسائل فقهی و نظری مربوط به «حکم حکومتی» در عرصه حکمرانی برای اداره جامعه و خروج از بن بست، به آن التزام داشته اند. به دلیل سوء برداشت در فهم منطق ادراکی امام خمینی ره، دیدگاه و رفتار سیاسی ایشان در رابطه با مسئله حکم حکومتی بعضا مورد انتقاد برخی از جریانات سیاسی و دینی بوده است. در این راستا، این مقاله با هدف ابهام زدایی از ماهیت و مکانیزم تشخیص احکام حکومتی در دیدگاه امام خمینی ره تقریر شده است. این مقاله با روش کیفی از نوع توصیفی ـ تحلیلی درصدد پاسخ به این سوال است: ماهیت حکم حکومتی در روند حکمرانی اسلامی مبتنی بر دیدگاه فقهی امام خمینی چیست و مکانیزم شناخت آن چگونه است؟. یافته های پژوهش حاکی از این است که می توان در دیدگاه امام خمینی ره بر خلاف دیدگاه‌های رایج، حکم حکومتی را به دو قسم حکم حکومتی ثابت و متغیر تقسیم کرد و با ارائه مکانیزم‌هایی به شناسایی و تفکیک احکام حکومتی ثابت از متغیر پرداخت. در دیدگاه امام خمینی ره مبانی شرعی احکام حکومتی، ثابت بوده و در مقام اجرا و در گذر زمان به تبع مصالح عامه، احکام حکومتی مبتنی بر مبانی شرعی تغیر می‌‌یابد. .

کلیدواژه‌ها [English]

  • مقتضیات زمانی و مکانی
  • حکم حکومتی
  • حکم حکومتی ثابت
  • حکم حکومتی متغییر