راهبرد سیاسی ایران و عربستان در موج دوم بیداری اسلامی درکشورهای بحرین، سوریه و یمن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار،گروه علوم سیاسی و مطالعات انقلاب اسلامی دانشگاه شاهد، تهران، ایران

چکیده

ایران و عربستان به عنوان دو قدرت منطقه‌ای در غرب آسیا هستند که از دیرباز رقابت‌های ایدئولوژیک و سیاسی داشتند. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، رقابتی که از پیش وجود داشت تشدید شد و امنیت منطقه‌ای غرب آسیا دچار تغییر اساسی شد. دو کشور دیدگاه های متفاوتی در مورد نظم منطقه‌ای دارند، هر دو ادعای رهبری جهان اسلام را دارند وتلاش می کنند راهبردهای منطقه ای تأثیر گذاری بر تحولات منطقه ای طراحی کنند که راهبرد عربستان بر پایه سازش با غرب و ایران راهبرد مقاومت و ائتلاف بر پایه ژئوپولوتیک مقاومت است. پس از ناآرامی‌های دومینو وار کشورهای عربی منطقه در بیداری اسلامی و تحولات پس از آن، شکاف و رقابت بین دو کشور بیشتر شد. ایران و عربستان دو راهبرد متفاوت در سیاست‌همسایگی‌شان نسبت به تحولات در کشورهای عربی و بیداری اسلامی در پیش گرفتند. هدف این مقاله بررسی سیاست همسایگی ایران و عربستان در کشورهای بحرین، سوریه و یمن است. این مقاله در پی پاسخ به این سئوال اصلی است که سیاست همسایگی ایران و عربستان نسبت به بیداری اسلامی و تحولات غرب آسیا چه بود؟ در این مقاله علاوه بر بررسی سیاست همسایگی دو کشور در جریان بیداری اسلامی راهبردهای پیش‌رو در آینده روابط ایران و عربستان نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد. این مقاله با روش کیفی از نوع تحلیل اسنادی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای نوشته شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Political Strategy for Iran and Saudi Arabia in the Second Wave of Islamic Awakening in Bahrain, Syria and Yemen

نویسنده [English]

  • Shohreh Pirani
Assistant Professor, Department of Political and Islamic Revolution Studies, Shahed University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Iran and Saudi Arabia are two regional powers in West Asia that have long had ideological and political rivalries. After the victory of the Islamic Revolution in 1979, the pre-existing competition intensified and the security of the West Asian region underwent a fundamental change. The two countries have different views on regional order, both claiming leadership of the Islamic world and trying to design regional strategies to influence regional developments in their favor. Saudi Arabia puts the basis of its regional strategy on compromise with the West, while Iran-leveraging its network of regional coalitions-pursues geopolitical resistance. After the dominolike uprisings throughout the Arab countries in the region in the name of the Islamic Awakening and their subsequent developments, the rivalry between the two countries intensifies even more. Iran and Saudi Arabia pursued two different strategies in their neighborhood policy towards the developments regarding the Islamic-awakening in the Arab world. The purpose of this article is to examine the neighborhood policy of Iran and Saudi Arabia in Bahrain, Syria and Yemen. This article seeks to answer the main question: What was the neighborhood policy of Iran and Saudi Arabia towards the Islamic Awakening and the subsequent developments in West Asia? In this article, in addition to examining the neighborhood policy of Iran and Saudi Arabia during the Islamic Awakening, leading strategies in the future of Saudi-Iranian relations are also examined. using the library resources, the authors adopt the qualitative method of documentary analysis to write this paper.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Iran
  • Saudi Arabia
  • Neighborhood
  • Islamic awakening
  • برزگر, ک. (1388). سیاست خارجی ایران از منظر رئالیسم تهاجمی و تدافعی. روابط خارجی, 113-153.
  • بیانات در اجلاس جهانی علما و بیداری اسلامی. (1392, اردیبهشت 9). Retrieved from https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=22405
  • بیانات در حرم مطهر رضوی در آغاز سال ۹۰. (1390, فروردین 1). تهران. Retrieved from https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=11804
  • بیانات در دیدار اعضای مجمع جهانی اهل بیت علیهم‌السلام و اتحادیه‌ی رادیو و تلویزیون‌های اسلامی. (1394, مرداد 26). Retrieved from https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=30524
  • بیانات در دیدار اعضای مجمع جهانی اهل بیت علیهم‌السلام و اتحادیه‌ی رادیو و تلویزیون‌های اسلامی. (1394, 5 26). Retrieved from farsi.khamenei.ir: https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=30524
  • بیانات در دیدار جمعى از دانشجویان. (20, تیر 1394). Retrieved from farsi.khamenei.ir: https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=30255
  • دیدار سخنگوی جنبش انصارالله یمن و هیئت همراه با رهبر انقلاب. (1398, مرداد 22). Retrieved from farsi.khamenei.ir: https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=43236
  • سهرابی, م. (1393). سیاست روسیه قبل و بعد از تحولات اسلامی در منطقه خاورمیانه. راهبرد, 23, 101-121.
  • طاهایی, س., & موسوی نیا, س. (1392). همسایگی؛ نظریه‌ای برای سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. سیاست اسلامی, 4, 165-192.
  • قنبرلو, ع. (1388). مفهوم و ماهیت قدرت منطقه‌ای. مطالعات راهبردی, 4, 54.
  • مشیرزاده, ح. (1394). احیای حوزه تحلیل سیاست خارجی: تحلیلی چند متغیره. پژوهشنامه علوم سیاسی, 3(3), 139-171.

 

  • Blanchard, C. M. (2021). Saudi Arabia: Background and U.S. Relations. Congressional Research Service. Retrieved from https://sgp.fas.org/crs/mideast/RL33533.pdf
  • Colombo , S. (2012). The GCC Countries and the Arab Spring. Between Outreach , Patronage and Repression. Istituto Affari Internazionali. Retrieved from https://www.iai.it/sites/default/files/iaiwp1209.pdf
  • Fürtig, H. (2013). Iran and the Arab Spring: Between Expectations and Disillusion. German Institute for Global and Area Studies (GIGA). Retrieved from https://www.jstor.org/stable/resrep07585?seq=1#metadata_info_tab_contents
  • Youssef, H. (2016). Lessons from the Arab Awakening. STOCKHOLM, SWEDEN.
  • Abu Hilal, F. (2011). Iran and the Arab Revolutions: Positions and Repercussions. doha: Arab Center for Research & Policy Studies. Retrieved from https://www.dohainstitute.org/en/lists/ACRPS-PDFDocumentLibrary/Iran_and_the_Arab_Revolutions_Positions_and_Repercussions.pdf
  • Cerioli, L. G. (2018). Roles and International Behaviour: saudi-iranian Rivalry in Bahrain's and yemen's arab spring. Contexto international, 295-317.
  • Flemes, D. (2007, June). Conceptualising Regional Power in International Relations: Lessons from the South African Case. hamburg: giga. Retrieved 2021, from www.giga-hamburg.de/workingpapers.
  • Godement, F. (2014, february). China's Neighbourhood Policy - The Web site cannot be found. Retrieved from https://www.files.ethz.ch/isn/177889/China_Analysis_China_s_Neighbourhood_Policy_February2014.pdf
  • Grechyna, D. (2017, Jun 29). Political Instability: The Neighbor vs. the Partner Effect. London.
  • hasan, s. (2021). Can Iran and Saudi Arabia bury the past and end the Yemen war? Retrieved from www.trtworld.com: https://www.trtworld.com/magazine/can-iran-and-saudi-arabia-bury-the-past-and-end-the-yemen-war-46264
  • Khan, I. (2020, June 4). Analysis: How Saudi Arabia and Iran became rivals. Retrieved from https://www.aljazeera.com: https://www.aljazeera.com/features/2020/6/4/analysis-how-saudi-arabia-and-iran-became-rivals
  • Li, C., & Yang, X. (2019). China's Cooperation with Neighboring Developing Countries. World Century Publishing Corporation and Shanghai Institutes for International Studies, 5, 33-48. doi:10.1142/S2377740019500040
  • Maloney, S. (2017). The roots and evolution of Iran’s regional strategy. Retrieved from https://www.atlanticcouncil.org/in-depth-research-reports/issue-brief/the-roots-drivers-and-evolution-of-iran-s-regional-strategy/
  • McGinn, J. (2018). Saudi Arabia and Iran: Beyond Conflict and Coexistence? Middle East Centre. Retrieved from https://eprints.lse.ac.uk/89829/1/MEC_Saudi-Arabia-Iran_Published.pdf
  • Menshawy, M., & Mabon, S. (2021, mar 13). Saudi Arabia and Iran have not always been foes. Retrieved from https://www.aljazeera.com: https://www.aljazeera.com/opinions/2021/3/13/sectarianism-and-saudi-iranian-relations
  • Mousavian, H. (2019, Spring ). AWin-Win for Iran and the Region. Retrieved from thecairoreview.
  • Perteghella, A. (2019). ispionline.it. Retrieved from https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/iran-looking-east-alternative-eu-24470
  • Raga, A. A. (2020). The Bab el-Mandeb strait: Geopolitical considerations of the strategic chokepoint.ieee.es. Retrieved from https://www.ieee.es/Galerias/fichero/docs_opinion/2020/DIEEEO19_2020ANAAGU_BabMandeb_ENG.pdf
  • Tarnawski, M. (2013). Regional Implications of the Arab Spring. doi:https://doi.org/10.14746/ps.2013.1.8
  • Vogt , A., & Jalilvand , D. (2020). ONE YEAR AFTER THE RE-IMPOSITION OF SANCTIONS. FRIEDRICH-EBERT-STIFTUNG. Retrieved from https://library.fes.de/pdf-files/iez/15761.pdf
  • Wehrey, F. (2011). Uprisings Jolt the Saudi-Iranian Rivalry. 110(740), 352-357. doi:https://doi.org/10.1525/curh.2011.110.740.352