تأثیرپذیری ژئوپلیتیکی منافع ملی جمهوری اسلامی ایران از رقابت ناتو و سازمان همکاری شانگهای در آسیای مرکزی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری جغرافیای سیاسی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

2 دانشگاه آزاد اسلامی

3 عضو هیأت علمی گروه روابط بین‌الملل، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)

4 گروه جغرافیا، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

چکیده

منافع ملی به عنوان مؤلفه اصلی تصمیم گیری در عرصه سیاست خارجی و داخلی برای هر کشوری مطرح است. منطقه آسیای مرکزی به‌عنوان یکی از مناطقی که مورد توجه قدرت‌های منطقه ای و فرامنطقه ای قرار دارد، درحال‌حاضر، عرصه رقابت‌های سازمان همکاری شانگهای با محوریت چین و روسیه و همچنین حضور و گرایش ناتو با محوریت آمریکا برای رقابت با روسیه و چین قرار دارد. ایران در پیرامون خود، مناطق ژئوپلیتیکی چندی را دارد، نمیتواند بدون‌توجه به این مناطق و عضویت نداشتن در سازمان‌های منطقه ای وابسته به این مناطق، در استراتژی‌های منطقه ای و بین المللی خود موفق باشد. پژوهش حاضر با روش کیفی و ماهیت رویکرد روش توصیفی- تحلیلی و همچنین با روش پیمایشی (مصاحبه) با 10 نفر از کارشناسان حوزه امنیتی و آسیای مرکزی که به‌واسطه روش نمونه گیری هدفمند و دردسترس که به‌طورتخمینی انتخاب‌شده اند، گردآوری و به اشباع نظری رسیده است. هدف این مقاله، بررسی تأثیرپذیری ژئوپلیتیکی منافع ملی ایران از رقابت ناتو و سازمان همکاری شانگهای در آسیای مرکزی است. پرسش اصلی این است که تضاد ژئوپلیتیکی و رقابت شانگهای و ناتو در آسیای‌مرکزی، منافع ملی ایران را در چه ابعادی تحت‌تأثیر خود قرار می دهد؟ براین‌اساس، یافته های پژوهش نشان دادند که : از آنجا که آسیای مرکزی دارای پیوستگی ژئوپلیتیکی با ایران است؛ لذا رقابت ناتو و شانگهای منافع ملی ایران را متأثر کرده است، که در این صورت ایران را ملزم به اتخاذ یک راهبرد مناسب درقالب بازنگری و بازتعریف محیط امنیتی درراستای حفاظت از منافع ملی خود کرده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Geopolitical Impact of National Interest of the Islamic Republic of Iran on Competition NATO and the Shanghai Cooperation Organization in Central Asia

نویسندگان [English]

  • Habibolah Jamshidi 1
  • Hojat Mahkouii 2
  • Mahnaz Godarzi 3
  • Mahdi Momeni 4
1 ph.d Student of Political Geography, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran.
2 Branch Najafabad
3 Departmant of International Relations, Islamic Azad University, Esfahan Branch (Khorasgan).
4 Departmant of Geography, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran.
چکیده [English]

National interests are the core component of foreign and domestic policy decision-making for any country. One of the strategies to achieve national interests is to cooperate within regional organizations' framework or be active while looking at other countries' interests with priority given to a country's periphery. The Central Asian region, as one of the regions of interest to regional and supra-regional powers, is currently the arena of SCO-centered competition between China and Russia, as well as the presence and tendency of NATO, centered around the U.S. to compete with Russia and China. As a country with several geopolitical regions, Iran can not be successful in its regional and international strategies without considering these regions and not being a member of the regional organizations affiliated with these regions. The present study was collected by the qualitative method and the nature of the descriptive-analytical method approach and a survey method (interview) with ten experts in the security and Central Asia field who were selected and appropriately saturated by purposeful and available sampling method. This article investigates the geopolitical impact of the Islamic Republic of Iran's national interests on the competition between NATO and the SCO in Central Asia. The main question is: To what extent do the geopolitical conflict and the rivalry between Shanghai Cooperation and NATO in Central Asia affect Iran's national interests? Accordingly, the research findings show Central Asia has a geopolitical connection with Iran. Therefore, the rivalry between NATO and Shanghai Cooperation has affected Iran's national interests. It has required Iran to adopt an appropriate strategy to review and redefine the security environment to protect its national interests.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Iran
  • Central Asia
  • NATO
  • Shanghai cooperation organization
  • National Interest
  • Competition

 

Abdolahkhani, Ali. (2007). Three Generations - Three Discourses in Strategic Culture; Journal of Strategic Studies, No. 36, Summer, 260-239.
Amiri, Ali & Karami, Afshin .(2017).  Analysis of Iran-Russia Political Relations in the Field of European Gas Market; Central Eurasian Studies Quarterly, Volume 10, Number 1, Spring and Summer, 27-13.
Bureau of South and Central Asian Affairs. (2020). United States Strategy for Central Asia 2019-2025: Advancing Sovereignty and Economic Prosperity (Overview); (2020). Available at: https://www.state.gov/ united- states- strategy- for- central- asia- 2019- 2025- advancing-sovereignty- and-economic-prosperity/
Buzan, Barry Gordon & Waever, Ole . (2009). Regions and Powers : The Structure of International Security; Translation Ghareman Ghahremanniya, Tehran: Research Institute for Strategic Studies Publications, First Edition.
Central Asia: Council Adopts a New EU Strategy for the Region; (2019). Available at: https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/ 2019/ 06/17/central- asia- council- adopts- a-new- eu-strategy- for-the-region/, European Council Council of the European Union
Gallo, Ernesto. (2017). SCO not NATO’s foe; Available at: https:// www. eastasiaforum.org/ 2017/09/24/sco-not-natos-foe/, 24 September 2017
Hatami, Abbas (2013). Comparative typology of distributive and redistributive regimes: Towards a functional approach; Politics Quarterly, Spring, No. 25, 116-97.
Lanteigne, Marc. (2017). Russia, China and the Shanghai Cooperation Organization: Diverging Security Interests and the ‘Crimea Effect; Russia's Turn to the East, pp 119-138, December, Available at : https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-319-69790-1_7
Lopour, Jacqueline. (2015),  Geopolitics at the World’s Pivot: Exploring Central Asia’s Security Challenges, CIGI Papers, No. 80, November, p. 1-2. Available at:  https://www.cigionline.org/sites/ default/files/cigi_paper_no.80_web_0.pdf
Motaharniya, Mahdi. (2004). NATO extends to the East and Russian realism; Tehran: Abrar International Institute for Contemporary Studies and Research Publications.
NATO’s relations with Central Asia; (2016). https://www.nato.int/ cps/en/ natohq/ topics_ 107957.htm, 22 Feb. 2016
Nye, J. S. (1990), “Soft Power”, Foreign Policy, 80 (Autumn), 153-171, https://doi.org/ 10.2307/1148580
Rafie, Hosyn & Mazlomi, Esmaeil .(2011). Barriers to Iran-Turkey Convergence in Central Asia and the Caucasus; Central Eurasian Studies Quarterly, Volume 5, Number 1, Spring and Summer, 98-79.
Rakhimov, Mirzokhid. (2015).  Central Asia in the Context of Western and Russian Interests; Available at: https://www.researchgate.net/ publication/ 282352606_Central_Asia_in_the_ Context_of _Western_ and_Russian_Interests, DOI: 10.3917/eufor.375.0140, January, pp 1-17.
Rauf, S (2017), “Changing Geopolitical Dynamics in Central Asia: Causes and Effects”. Institute of Strategic Studies. Vol. 37, No. 4, pp 149- 165.
Rezaii, Zabihalah & Haghighi, Mohamad Ali .(2019). Russia's transformational power in Central Asia; Journal of Central Asian and Caucasus Studies, 25 (108), 32-1.
Simbar, Reza & Padravand, Mahdi .(2018). Russian Foreign Policy Challenges in Central Asia; Quarterly Journal of Central Asian and Caucasus Studies, 24 (101), 85-57.
Stronski, Paul & Ng, Nicole. (2018). COOPERATION AND COMPETITION, Russia and China in Central Asia, the Russian Far East, and the Arctic; Carnegie Endowment for International Peace, Available at : httpscarnegieendowment.orgfilesCP_331_Stronski_Ng_ Final1.pdf
Sun, Degang  & Elmahly, Hend. (2019). NATO vs. SCO: A Comparative Study of Outside Powers’ Military Presence in Central Asia and the Gulf; Asian Journal of Middle Eastern and Islamic Studies, Volume 12, 2018 - Issue 4, pp 438-456, Available at: https://doi.org/ 10.1080/25765949. 2018. 1562594
Yu, Zhen. (2020). China’s Foreign Aid to the Middle East: History and Development; Asian Journal of Middle Eastern and Islamic Studies, Volume 14, 2020 - Issue 2,  pp 301-321, Available at: https:// doi.org/10.1080/25765949.2020.1760548
Лапаева В.В. (2014). Политико-правовая концепция Ю. Хабермаса (с позиций либертарного правопонимания)//http:// igpran.ru/articles/ 2964/ Последнее обращение.